Trẻ bị ngã cầu thang có nguy hiểm không? Dấu hiệu cần chú ý

Trẻ bị ngã cầu thang là tình huống khá phổ biến trong gia đình có trẻ nhỏ, đặc biệt khi trẻ đang tập đi hoặc hiếu động. Tai nạn này có thể chỉ gây trầy xước nhẹ nhưng cũng tiềm ẩn nguy cơ chấn thương đầu, gãy xương hoặc tổn thương thần kinh. Bài viết dưới đây Pakey sẽ chia sẻ nguyên nhân, dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và cách sơ cứu cho bé khi bị ngã.

Trẻ bị ngã cầu thang có nguy hiểm không?

Trẻ bị ngã cầu thang có thể gây ra những nguy hiểm vô cùng nghiêm trọng đe dọa trực tiếp đến sức khỏe và tính mạng của bé. Tùy vào độ cao và tư thế tiếp đất, trẻ có thể chỉ bị trầy xước nhẹ hoặc gặp các chấn thương nặng như chấn thương sọ não, gãy xương, trật khớp hay tổn thương nội tạng. Ngoài ra, va đập mạnh vào đầu hoặc cột sống còn có thể gây chấn động não và ảnh hưởng đến hệ thần kinh.

Nguyên nhân khiến trẻ dễ bị ngã cầu thang

Sự bất cẩn của người trông giữ

Phần lớn các tai nạn rơi ngã đều bắt nguồn từ sự lơ là, thiếu giám sát của người lớn. Rất nhiều phụ huynh không chú ý, để con tuột khỏi tay khi bế hoặc bỏ mặc trẻ chơi một mình gần lối đi cầu thang.

Đặc biệt nguy hiểm là thói quen cho trẻ dưới 1 tuổi dùng xe tròn tập đi. Xe tròn thiết kế bánh nhỏ, lăn tự do với tốc độ cao khiến trẻ không thể kiểm soát, khi lao xuống cầu thang sẽ gây ra chấn thương sọ não, vỡ hàm mặt cực kỳ khốc liệt do trẻ không kịp phản xạ chống tay.

Do trẻ nghịch ngợm

Trẻ nhỏ thường có bản tính tò mò, hiếu động nên luôn coi cầu thang là một khu vực lý tưởng để khám phá. Các hành động nô đùa, chạy nhảy, xô đẩy nhau ở các bậc thềm, hay sở thích trèo lên tay vịn, đu bám vào lan can cầu thang đều có thể làm trẻ trượt ngã nhào xuống phía dưới.

Thiết kế cầu thang chưa an toàn

Một số cầu thang trong gia đình có thiết kế chưa phù hợp với trẻ nhỏ như:

• Bậc cầu thang quá cao hoặc quá hẹp
• Bề mặt trơn trượt
• Không có tay vịn hoặc lan can chắc chắn
• Khoảng cách lan can rộng khiến trẻ có thể chui lọt

Dấu hiệu cần theo dõi khi trẻ bị ngã cầu thang

Trong vòng vài ngày sau sự cố khi trẻ bị ngã cầu thang, cha mẹ cần sát sao theo dõi cơ thể con, đặc biệt chú ý đến những dấu hiệu cảnh báo sau:

• Rối loạn ý thức: Trẻ tỏ ra bàng quan, lơ đễnh với vạn vật xung quanh, tự nhiên kích động hoặc mất dần khả năng nhận biết người thân. Đây là biểu hiện của tình trạng tri giác bị chấn động mạnh.
• Trẻ đau đầu hoặc chóng mặt: Việc bé than phiền bị đau đầu dai dẳng, nhìn thấy hai vật giống nhau hoặc chóng mặt hoa mắt là báo động đỏ cho tổn thương bên trong não bộ.
• Nôn, ói: Thông thường trẻ khóc nhiều có thể nôn 1-2 lần. Tuy nhiên, nếu trẻ bị nôn vọt liên tục không dứt, cha mẹ cần phải cẩn trọng vì đây là dấu hiệu đặc trưng của chấn thương sọ não.
• Sưng, bầm tím ở đầu hoặc tay chân: Cơ thể trẻ xuất hiện nhiều vết rách da, tụ máu, sưng nề lớn ở phần đầu (trán, thùy đỉnh), ngực, hoặc tay chân. Sự biến dạng, móp méo lõm hộp sọ là một tình trạng đặc biệt nghiêm trọng.
• Trẻ lơ mơ hoặc quấy khóc bất thường: Trẻ khóc thét liên tục không thể dỗ dành, hoặc rơi vào trạng thái ngủ lịm, gọi không phản ứng, lừ đừ và nhợt nhạt.
• Yếu liệt tay chân, đi loạng choạng, mất thăng bằng: Trẻ mất khả năng giữ thăng bằng khi ngồi hoặc bò, bước đi loạng choạng dễ vấp ngã. Việc trẻ đau nhói và không thể cử động tứ chi cũng cảnh báo nguy cơ gãy xương hoặc trật khớp xương

Trẻ bị ngã cầu thang phải làm gì?

Khi trẻ bị ngã cầu thang, việc xử lý đúng cách sẽ giúp hạn chế nguy cơ biến chứng và bảo vệ sức khỏe của trẻ:

• Giữ bình tĩnh và kiểm tra tình trạng của trẻ: Cha mẹ tuyệt đối không được hoảng loạn và la mắng. Hãy lập tức ôm ấp, xoa dịu trẻ nhẹ nhàng, hỏi vị trí trẻ bị đau và đánh giá sơ bộ độ tỉnh táo của con.
• Không di chuyển trẻ nếu nghi ngờ chấn thương nặng: Nếu nhận thấy trẻ bị bất tỉnh, nằm lịm đi hoặc nghi ngờ có chấn thương tác động đến hộp sọ, cột sống lưng và cổ, phụ huynh tuyệt đối không được bế xốc trẻ lên. Bất kỳ sự dịch chuyển sai tư thế nào lúc này đều có thể làm đứt gãy tủy sống, gây biến chứng bại liệt hoặc tử vong ngay lập tức. Hãy giữ trẻ nằm yên và gọi ngay cho xe cấp cứu.
• Sơ cứu vết thương nhẹ: Đối với những tổn thương ngoài da đơn thuần, cha mẹ hãy dùng nước sạch và xà phòng sát khuẩn nhẹ nhàng rửa trôi bụi bẩn. Có thể sử dụng thuốc mỡ kháng sinh và băng gạc vô trùng để băng bó cầm máu tạm thời. 
• Đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường: Hãy chuyển trẻ đến phòng cấp cứu gần nhất nếu quan sát thấy các biểu hiện như co giật, lơ mơ, chảy máu xối xả không ngừng, biến dạng tay chân, đầu móp méo hoặc chảy máu rỉ ra từ lỗ tai, mắt, mũi, miệng.
• Không tự ý dùng thuốc: Một sai lầm rất phổ biến là cha mẹ hay dùng dầu nóng xoa bóp hoặc chườm ấm lên vết sưng đầu. Việc này khiến mạch máu bị giãn nở, máu xuất huyết ồ ạt và vết bầm sưng to hơn. Đồng thời, tuyệt đối không cho trẻ tự ý uống thuốc giảm đau hoặc ăn thức ăn đặc để phòng trường hợp bác sĩ cần thực hiện gây mê phẫu thuật nắn xương cấp cứu.

Cách phòng tránh trẻ bị ngã cầu thang

Chỉ cần một vài thay đổi trong thiết kế nhà ở và thói quen sinh hoạt hằng ngày cũng có thể giảm đáng kể nguy cơ tai nạn. Dưới đây là những biện pháp giúp tăng mức độ an toàn cho trẻ khi sinh hoạt gần khu vực cầu thang.

Lắp chắn cầu thang cho trẻ nhỏ

Phụ huynh cần lắp thanh chắn cầu thang cho bé. Với tiêu chuẩn nên có chiều cao tối thiểu khoảng 75cm, khoảng cách giữa các song dọc không nên vượt quá 15cm để tránh việc trẻ chui lọt đầu hoặc cơ thể qua khe hở.

Ngoài ra, cha mẹ nên ưu tiên các loại cửa chắn có khóa an toàn, khó mở đối với trẻ nhỏ nhưng thuận tiện cho người lớn sử dụng. Một số lưu ý khi lắp đặt gồm:

• Chọn vật liệu chắc chắn như kim loại hoặc nhựa cứng.
• Cố định rào chắn vào tường để tránh bị xô lệch.
• Kiểm tra định kỳ độ chắc chắn của khóa và khung chắn.

Giữ bậc cầu thang khô ráo, chống trơn trượt

Luôn đảm bảo hệ thống đèn chiếu sáng khu vực cầu thang hoạt động tốt để người lớn và trẻ dễ dàng quan sát khi di chuyển. Tuyệt đối không để bề mặt bậc thang đọng nước hoặc ẩm ướt vì điều này làm tăng nguy cơ trượt ngã.

Bên cạnh đó, gia đình có thể áp dụng thêm một số biện pháp tăng độ an toàn như:

• Dán miếng chống trượt lên từng bậc cầu thang.
• Sử dụng thảm chống trơn chuyên dụng.
• Lắp tay vịn chắc chắn ở hai bên cầu thang.
• Lót nệm hoặc thảm dày ở khu vực chân cầu thang để giảm lực va chạm.

Không để trẻ chơi đùa ở khu vực cầu thang

Cha mẹ phải thường xuyên giáo dục trẻ lớn không được chơi trò rượt đuổi, đu bám lên tay vịn, trượt dốc trên lan can cầu thang. Hãy nhắc nhở bé dọn dẹp gọn gàng, không vứt đồ chơi la liệt trên các bậc thang nhằm tránh nguy cơ giẫm phải đồ vật gây vấp ngã nguy hiểm.

Luôn giám sát trẻ khi di chuyển

Sự quan sát của người lớn là yếu tố quan trọng nhất giúp phòng tránh trẻ ngã cầu thang. Trẻ nhỏ trong giai đoạn lật, bò hoặc tập đi chưa có khả năng kiểm soát tốt cơ thể nên rất dễ mất thăng bằng. Cha mẹ nên lưu ý:

• Luôn đi cùng trẻ khi trẻ lên xuống cầu thang.
• Dắt tay hoặc bế trẻ khi cần thiết.
• Không để trẻ nhỏ ở một mình gần khu vực cầu thang.

Ngoài ra, nhiều chuyên gia khuyến cáo gia đình nên hạn chế sử dụng xe tập đi dạng tròn. Dụng cụ này có thể khiến trẻ di chuyển nhanh, khó kiểm soát và dễ lao xuống cầu thang nếu không có rào chắn bảo vệ.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị ngã cầu thang có cần đi khám ngay không?

Có. Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức nếu thấy ngã từ độ cao lớn hoặc nếu trẻ xuất hiện các biểu hiện như nôn ói, đau đầu dữ dội, lơ mơ, co giật, chảy máu nhiều và gãy xương.

Dù trẻ tỉnh táo và chỉ trầy xước nhẹ, nhưng nếu cú va đập tương đối mạnh, phụ huynh vẫn nên đưa trẻ tới cơ sở y tế để được các bác sĩ chỉ định chụp X-quang, CT sọ não nhằm rà soát và loại bỏ nguy cơ chấn thương vùng đầu âm ỉ.

Có nên cho trẻ ngủ sau khi bị ngã cầu thang không?

Bạn không nên cho trẻ đi ngủ ngay sau khi trẻ bị ngã cầu thang. Trong trường hợp có hiện tượng chảy máu não hoặc tụ máu màng cứng, trẻ lịm đi có thể là dấu hiệu chuyển sang trạng thái hôn mê sâu chứ không phải là giấc ngủ sinh lý bình thường. Nếu trẻ buồn ngủ theo cữ tự nhiên, bạn hãy thức trẻ dậy một vài lần trong ngày để kiểm tra độ tỉnh táo và đánh giá khả năng nhận biết xung quanh của con.

Sau khi ngã cầu thang cần theo dõi trẻ trong bao lâu?

Sau khi trẻ bị ngã cầu thang bạn cần theo dõi trẻ liên tục và sát sao trong tối thiểu 36 đến 48 giờ đầu tiên sau khi bị ngã. Rất nhiều chấn thương nội tạng hoặc xuất huyết sọ não không bùng phát triệu chứng ngay tức thì mà có diễn tiến rất âm ỉ từ vài ngày đến vài tuần sau.

Trong khoảng thời gian vàng này, bạn phải chú ý quan sát từng thay đổi nhỏ nhất từ hơi thở, sắc mặt, đến các cử động linh hoạt của chân tay hay sự thay đổi trong thái độ cư xử của trẻ để có phản ứng y tế kịp thời.

Trẻ bị ngã cầu thang có thể chỉ gây chấn thương nhẹ nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu va đập mạnh vào đầu hoặc cột sống. Vì vậy, cha mẹ cần theo dõi kỹ các dấu hiệu bất thường và xử lý đúng cách khi tai nạn xảy ra. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp phụ huynh chủ động bảo vệ và chăm sóc trẻ an toàn hơn trong sinh hoạt hằng ngày.