Trẻ bị bỏng phải làm sao và khi nào cần đi viện?

Bỏng là một trong những tai nạn sinh hoạt thường gặp ở trẻ nhỏ, có thể xảy ra chỉ trong vài giây khi bé tiếp xúc với nước nóng, thức ăn nóng hoặc các nguồn nhiệt trong gia đình. Khi trẻ bị bỏng, việc sơ cứu đúng cách và kịp thời có vai trò quan trọng trong hạn chế tổn thương và nguy cơ biến chứng. Vậy trẻ bị bỏng phải làm sao? Bài viết dưới đây Pakey sẽ hướng dẫn cha mẹ cách sơ cứu bỏng đúng cách, đồng thời nhận biết những trường hợp cần đưa trẻ đến cơ sở y tế để được xử trí kịp thời.

Nguyên nhân phổ biến khiến trẻ bị bỏng

Tai nạn bỏng ở trẻ em có thể xuất phát từ nhiều tác nhân khác nhau trong quá trình sinh hoạt và vui chơi hằng ngày, các nguyên nhân phổ biến gây bỏng ở trẻ nhỏ bao gồm:

• Bỏng do nước nóng, thức ăn nóng: Xảy ra khi trẻ vô tình làm đổ nước sôi, bát canh nóng, bình thủy, nước trong bồn tắm quá nóng hoặc dầu ăn đang sôi.
• Bỏng do lửa, vật nóng: Trẻ có thể bị bỏng ngọn lửa do chơi đùa gần bếp gas, lò sưởi, nến thắp sáng hoặc do tiếp xúc trực tiếp với các vật tích nhiệt cao như bô xe máy vừa đi về, bàn ủi, xoong nồi nóng.
• Bỏng do điện: Thường xảy ra khi trẻ cắm các vật bằng kim loại vào ổ cắm, chọc tay vào ổ điện không có nắp đậy hoặc cắn dây điện đang cắm nguồn, bỏng này cực kỳ nguy hiểm vì có thể gây tổn thương nội tạng và rối loạn nhịp tim.
• Bỏng hóa chất: Xuất phát từ việc trẻ nuốt phải hoặc tiếp xúc trực tiếp qua da với các loại chất tẩy rửa gia dụng, dung dịch kiềm, axit, keo dán sắt hoặc hóa chất rò rỉ từ pin.

Các cấp độ bỏng ở trẻ

Việc phân loại cấp độ bỏng dựa vào độ sâu của vùng da bị tổn thương, giúp xác định đúng hướng điều trị và tiên lượng khả năng phục hồi.

Bỏng cấp độ 1

Bỏng độ 1 là mức độ tổn thương nhẹ nhất, chỉ xảy ra ở lớp biểu bì ngoài cùng của da. Tại vị trí bỏng, vùng da bị ửng đỏ, sưng nhẹ và gây cảm giác đau rát cho trẻ. Bề mặt da vẫn khô, không xuất hiện các nốt phồng rộp hay mụn nước, vết thương thường tự bình phục sau 3 đến 6 ngày, lớp da ngoài cùng có thể bong tróc nhẹ và tái tạo da mới trong 1 đến 2 ngày mà không để lại sẹo.

Bỏng cấp độ 2

Bỏng độ 2 gây tổn thương sâu hơn khi thâm nhập qua lớp biểu bì xuống đến lớp trung bì, vùng da bị bỏng tấy đỏ, phồng rộp và xuất hiện các nốt mụn nước chứa dịch trong suốt khiến trẻ vô cùng đau rát, nhức nhối. Khi nốt phồng bị vỡ sẽ để lộ phần da bên dưới có màu hồng nhạt hoặc đỏ tươi. Vết thương cần khoảng 3 tuần hoặc lâu hơn để lành hoàn toàn tùy theo diện tích, vùng da sau khi hồi phục có thể đổi màu nhẹ nhưng ít khi để lại sẹo xấu nếu được vệ sinh đúng cách.

Bỏng cấp độ 3

Bỏng độ 3 là tình trạng tổn thương nghiêm trọng, ăn sâu qua lớp biểu bì, trung bì và lan xuống tầng hạ bì, bề mặt vết thương khô sần sùi, xuất hiện các mảng màu trắng sáp, nâu hoặc xám đen. Ban đầu trẻ có thể giảm hoặc không còn cảm giác đau rát tại khu vực tổn thương do các đầu dây thần kinh cảm giác đã bị phá hủy. Quá trình hồi phục kéo dài trên 21 ngày, đòi hỏi can thiệp y tế chuyên sâu như phẫu thuật ghép da và có nguy cơ cao để lại sẹo co kéo.

Bỏng cấp độ 4

Bỏng độ 4 là cấp độ nặng nhất, phá hủy toàn bộ các cấu trúc của da và xâm lấn sâu vào các tổ chức cơ, gân, xương bên dưới, vùng bỏng có màu đen thui như than hoặc xám sáp, bề mặt khô ráp, hoàn toàn mất cảm giác đau rát và mất khả năng vận động. Trẻ gặp phải cấp độ này cần được cấp cứu tích cực, thực hiện phẫu thuật ghép da kết hợp chăm sóc phục hồi chức năng và tâm lý lâu dài.

Trẻ bị bỏng phải làm sao?

Khi phát hiện trẻ bị tai nạn bỏng, sự bình tĩnh và thao tác sơ cứu chính xác của người lớn trong những phút đầu tiên là yếu tố quyết định hạn chế độ sâu của vết thương.

Các bước sơ cứu bỏng tại nhà

Thực hiện sơ cứu chuẩn theo các bước y khoa sau đây:

Bước 1: Đưa trẻ khỏi vùng gây bỏng

– Đưa trẻ ra khỏi vùng nguy hiểm lập tức.

– Nếu quần áo bị bốc cháy, hãy dập lửa bằng cách dùng chăn thô, áo khoác dày trùm lên người trẻ, hướng dẫn trẻ nằm xuống và lăn trên sàn nhà.

– Trường hợp bỏng điện, phải cúp nguồn điện trước khi dùng cây gỗ khô gạt dây điện ra khỏi người trẻ.

– Với bỏng hóa chất, cần xả nước rửa sạch hóa chất dính trên da và giữ lại vỏ chai hóa chất để bác sĩ nhận biết.

Bước 2: Cởi bỏ trang phục quanh vùng bỏng

– Nhanh chóng cắt bỏ quần áo, tháo vòng tay, nhẫn ở vùng bị tổn thương trước khi vết thương bị sưng nề.

– Nếu quần áo đã dính chặt vào da thịt, tuyệt đối không giật mạnh mà hãy dùng kéo cắt xung quanh phần vải tự do.

Bước 3: Làm mát vết bỏng bằng nước sạch

– Ngâm hoặc xối nhẹ nhàng vùng da bị bỏng dưới vòi nước máy mát trong khoảng 15 đến 20 phút, việc này giúp hạ nhiệt độ tại mô da, giảm đau và ngăn vết bỏng ăn sâu thêm.

– Không chườm trực tiếp đá lạnh hoặc dùng nước đá ngâm rửa vì sẽ gây co mạch đột ngột, làm hoại tử da.

Bước 4: Băng che phủ vết thương

– Dùng gạc vô trùng hoặc mảnh vải sạch mềm che nhẹ lên vết bỏng để tránh vi khuẩn và bụi bẩn xâm nhập, băng nhẹ nhàng, không quấn quá chặt.

Bước 5: Giữ ấm và bù nước

– Cho trẻ uống nước ấm, nước Oresol để bù lại lượng dịch và điện giải bị thất thoát, giữ ấm các vùng cơ thể không bị bỏng để tránh hạ thân nhiệt.

Khi nào cần đưa trẻ đi khám hoặc gọi cấp cứu ngay?

Phụ huynh cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức trong các trường hợp sau:

– Vết bỏng từ độ 2 trở lên hoặc diện tích vết bỏng lớn hơn 5cm.

– Vết bỏng nằm ở các vị trí nhạy cảm như mặt, bàn tay, bàn chân, vùng sinh dục, khớp xương.

– Nguyên nhân gây bỏng do điện, hóa chất, ngọn lửa hoặc hơi nước áp suất cao.

– Vết bỏng có dấu hiệu nhiễm trùng: Sưng tấy lan rộng, chảy dịch mủ màu xanh/nâu, có mùi hôi hoặc trẻ bị sốt cao.

– Hãy gọi ngay Cấp cứu 115 nếu trẻ có biểu hiện sốc như da nhợt nhạt, môi tím tái, thở nhanh gấp, mạch yếu, lơ mơ hoặc nghi ngờ bỏng đường hô hấp do hít phải khói nóng.

Làm thế nào để phòng ngừa trẻ bị bỏng trong nhà?

Phần lớn các vụ tai nạn bỏng ở trẻ nhỏ đều xảy ra ngay tại gia đình trong lúc sinh hoạt hằng ngày, việc chủ động sắp xếp không gian sống an toàn và luôn chú ý quan sát bé là cách tốt nhất để bảo vệ con khỏi những nguy cơ này. Ba mẹ có thể áp dụng các biện pháp phòng ngừa đơn giản và hiệu quả dưới đây:

An toàn nguồn nước

– Luôn xả nước lạnh trước rồi mới thêm nước nóng, dùng tay hoặc nhiệt kế kiểm tra độ ấm đảm bảo dưới 48°C trước khi thả bé vào bồn.

– Hướng dẫn bé tuyệt đối không tự ý nghịch hay vặn tay cầm vòi nước trong nhà tắm.

Kiểm soát thiết bị nhiệt và điện

Dùng nắp bảo vệ bọc kín tất cả ổ cắm điện trong nhà, ngắt nguồn các thiết bị khi không sử dụng và quấn gọn dây điện ngoài tầm với của bé. Đặt bàn ủi, máy sấy tóc, bình thủy nước nóng hay nến đang cháy ở vị trí trên cao, đồng thời giữ khoảng cách an toàn giữa trẻ với lò sưởi, bếp củi, máy xông hơi.

An toàn khu vực bếp

Khi đun nấu, hãy quay quai xoong chảo vào phía trong bệ bếp và tuyệt đối không bế trẻ lúc nấu ăn hay cầm thức ăn, nước uống nóng trên tay. Đặt đồ ăn, nước sôi cách xa mép bàn và không sử dụng khăn trải bàn dài vì trẻ dễ kéo rơi đồ nóng xuống người. Tránh dùng lò vi sóng hâm nóng bình sữa do nhiệt độ khuếch tán không đều dễ gây bỏng miệng bé; nên lắp rào chắn bếp và không để trẻ dùng xe tập đi quanh khu vực đun nấu.

Quản lý hóa chất

Bảo quản cẩn thận nước tẩy rửa, xà phòng, keo dán sắt, pin đồng hồ, thuốc tẩy trong tủ có khóa hoặc đặt trên kệ cao. Cất giữ bật lửa, bao diêm ở nơi kín đáo mà trẻ nhỏ không thể tự lấy chơi.

Giáo dục và giám sát

Thường xuyên trò chuyện, giải thích cho trẻ hiểu sự nguy hiểm khi tiếp xúc với lửa, nước sôi hay các thiết bị điện. Vì trẻ nhỏ vốn tò mò và hiếu động, sự giám sát liên tục của người lớn trong tầm mắt là lá chắn an toàn nhất giúp ngăn ngừa các tai nạn đáng tiếc.

Câu hỏi thường gặp

Làm sao để vết bỏng nhanh lành

Để vết bỏng nhanh phục hồi và ít để lại sẹo, ba mẹ cần rửa vết thương nhẹ nhàng mỗi ngày bằng nước sạch và xà phòng dịu nhẹ. Giữ nguyên các nốt phồng rộp, tuyệt đối không chọc vỡ mụn nước vì lớp màng này bảo vệ da khỏi nhiễm trùng. Khi vết thương lên da non gây ngứa, hãy bôi kem dưỡng ẩm dịu nhẹ hoặc dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ chứ không để trẻ gãi, che chắn vết bỏng khỏi ánh nắng mặt trời trong vòng 1 năm để tránh sạm da.

Trẻ em bị bỏng nên bôi thuốc gì?

Đối với vết bỏng nhẹ cấp độ 1, có thể bôi gel nha đam tươi sạch hoặc kem chuyên trị bỏng để làm dịu da. Với vết bỏng độ 2 có mụn nước bị vỡ, bác sĩ có thể chỉ định bôi các loại thuốc mỡ kháng sinh như Bacitracin hoặc Neosporin để ngăn ngừa nhiễm trùng. Có thể cho trẻ dùng thuốc giảm đau Paracetamol (Acetaminophen) hoặc Ibuprofen đúng liều lượng cân nặng.

Trẻ bị bỏng nên kiêng ăn gì?

Nên ưu tiên bù đủ nước, bổ sung điện giải và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ chất đạm, vitamin để cơ thể tái tạo mô tổn thương. Phụ huynh không nên bắt trẻ kiêng khem quá mức các thực phẩm giàu dinh dưỡng theo truyền miệng dân gian làm cơ thể bé bị thiếu chất, chậm phục hồi vết thương. Mọi chế độ kiêng khem đặc thù cần tuân theo hướng dẫn trực tiếp từ bác sĩ điều trị.

Bị bỏng bao lâu thì khỏi?

Thời gian hồi phục phụ thuộc hoàn toàn vào cấp độ bỏng:

• Bỏng độ 1: Khỏi hoàn toàn sau 3 – 6 ngày.
• Bỏng độ 2: Cần khoảng 2 – 3 tuần hoặc lâu hơn tùy diện tích.
• Bỏng độ 3 và độ 4: Kéo dài nhiều tuần đến nhiều tháng, cần can thiệp phẫu thuật ghép da và tập phục hồi chức năng lâu dài.

Bài viết trên Pakey đã hướng dẫn chi tiết trẻ bị bỏng phải làm sao, từ cách sơ cứu ban đầu đến những dấu hiệu cần đưa trẻ đi khám. Cha mẹ nên bình tĩnh, xử trí đúng cách và tránh các phương pháp dân gian có thể khiến vết bỏng trở nên nghiêm trọng hơn. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ trẻ và xử lý kịp thời khi chẳng may xảy ra tai nạn bỏng.

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!