Bỏng hơi là gì? Cách xử lí và phòng tránh khi trẻ bị bỏng hơi

Trẻ bị bỏng hơi là tai nạn có thể xảy ra khi con tiếp xúc với hơi nước nóng từ nồi cơm, ấm đun nước, thức ăn đang nấu hoặc thiết bị gia dụng. Dù không tiếp xúc trực tiếp với nước sôi, hơi nóng vẫn có thể gây tổn thương da, thậm chí ảnh hưởng đến mắt và đường hô hấp trong những trường hợp nghiêm trọng. Vì vậy, cha mẹ cần nhận biết mức độ bỏng, biết cách sơ cứu đúng và chủ động phòng ngừa các nguy cơ trong sinh hoạt hằng ngày.

Bỏng hơi là gì?

Bỏng hơi là tình trạng tổn thương da hoặc mô bên dưới do tiếp xúc với hơi nóng, thường gặp nhất là hơi nước có nhiệt độ cao. Khi hơi nước truyền nhiệt vào cơ thể, mô da có thể bị tổn thương dù trẻ không chạm trực tiếp vào chất lỏng nóng. Mức độ bỏng phụ thuộc vào nhiệt độ, thời gian tiếp xúc, diện tích và vị trí tổn thương.

Nguyên nhân dẫn đến bỏng hơi nước phổ biến trong nhà:

• Nồi và ấm đun: Mở nắp nồi cơm, nồi hấp, nồi áp suất khi bé đứng gần, hoặc ấm điện đang sôi.
• Thiết bị dùng hơi nước: Bàn ủi hơi nước, máy làm sạch bằng hơi nước.
• Lò vi sóng: Hơi bắn ra khi mở hộp thức ăn vừa hâm, hoặc hơi thoát ra từ khoai, ngô khiến thức ăn nổ túp.
• Máy xông hơi và nồi xông: Thường dùng khi trẻ nghẹt mũi, cảm lạnh.
• Phòng tắm và khu giặt ủi: Bình nóng lạnh, ống dẫn nước nóng hoặc thiết bị hơi đặt trong tầm với của bé.

Bỏng hơi nước và bỏng nước sôi khác nhau thế nào?

Bỏng hơi nước và bỏng nước sôi đều là dạng bỏng nhiệt, nhưng khác nhau về tác nhân trực tiếp gây tổn thương. Bỏng hơi xảy ra khi da tiếp xúc với luồng hơi nóng, trong khi bỏng nước sôi thường xảy ra khi nước nóng tràn, đổ hoặc bắn lên cơ thể.

Tiêu chí	Bỏng hơi nước	Bỏng nước sôi
Cơ chế gây bỏng	Hơi nước nóng	Nước ở nhiệt độ cao
Cách tiếp xúc	Hơi nóng tiếp xúc với da hoặc đường hô hấp	Nước nóng tràn, bắn hoặc đổ lên cơ thể
Phạm vi tổn thương	Lan theo luồng hơi, có thể bay lên mặt, cổ và mắt	Thường ở vùng bị đổ hoặc bắn vào
Nguy cơ đi kèm	Có thể bị hít vào, tổn thương niêm mạc miệng, mũi, khí quản	Tay, chân, ngực, bụng hoặc vùng da bị nước đổ lên
Sơ cứu ban đầu	Làm mát bằng nước mát chảy khoảng 20 phút	Giống bỏng hơi

Nhận biết mức độ bỏng hơi ở trẻ

Bỏng hơi được chia thành 3 độ dựa trên kích thước và độ sâu của tổn thương. Da gồm lớp biểu bì ở ngoài cùng và lớp hạ bì nằm bên dưới, nên bỏng càng sâu thì càng chạm đến nhiều lớp da. Việc phân độ tại nhà chỉ mang tính tham khảo, vì vậy khi không chắc chắn, hãy đưa bé đi khám.

• Bỏng hơi độ 1: Chỉ làm tổn thương lớp biểu bì. Da đỏ, đau rát và không phồng nước. Đây là mức nhẹ nhất, nhưng vẫn cần làm mát kịp thời. Với trẻ nhỏ, bố mẹ nên tham khảo ý kiến bác sĩ dù vết bỏng có vẻ nhỏ.
• Bỏng hơi độ 2: Xảy ra khi lớp biểu bì bị tổn thương hoàn toàn và vết bỏng lan đến lớp hạ bì. Bé thường có bọng nước và đau nhiều. Lúc này, hạ bì tiết dịch, đẩy lớp biểu bì lên trên và tạo thành bọng. Không chọc vỡ bọng nước, và nên cho bé đi khám để được đánh giá đúng mức độ.
• Bỏng hơi độ 3: Lan qua cả hai lớp da, còn gọi là bỏng toàn bộ chiều dày da. Thay vì nổi bọng nước, da có thể bong tróc, và vùng bỏng có thể mất cảm giác đau do tổn thương quá sâu. Bé ít kêu đau không có nghĩa là vết thương nhẹ. Đây là tình trạng cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay.

Cách sơ cứu khi trẻ bị bỏng hơi

Khi trẻ bị bỏng hơi, bố mẹ nên làm theo 4 bước dưới đây, đúng thứ tự và càng sớm càng tốt:

1. Đưa bé ra xa nguồn hơi, tắt hoặc ngắt nguồn nhiệt, rồi bế bé sang nơi thoáng mát.
2. Làm mát vết bỏng bằng cách xả nước mát chảy nhẹ lên vùng bỏng khoảng 20 phút, hãy nhớ rằng quá trình bỏng vẫn tiếp diễn sau khi bé đã rời khỏi hơi nóng, nên không dừng sớm.
3. Dùng gạc sạch để che phủ vết bỏng không dính để che vùng bỏng.
4. Nâng cao vùng bỏng nếu có thể, giữ vùng bỏng cao hơn mức tim để giảm sưng.

Xem thêm:

Hướng dẫn cách sơ cứu khi trẻ bị bỏng tại nhà

Cách phòng tránh bỏng hơi cho trẻ trong bếp và phòng tắm

Hầu hết các vụ bỏng hơi trong nhà xảy ra ở nhà bếp, vì vậy cần kiểm soát khu vực này trước tiên. Phòng tắm và khu giặt ủi cũng ẩn chứa nhiều nguy cơ. Dưới đây là những việc bố mẹ nên làm.

Trong bếp:

– Quay tay cầm nồi vào trong vì trẻ dễ với tay lên tay cầm nhô ra mép bếp và kéo nồi đổ xuống. Không để đồ ăn trên bếp mà không có người trông.

– Để thức ăn nguội một lúc trong lò vi sóng trước khi lấy ra, rồi mở hộp theo hướng hơi thoát ra xa người. Không hâm bình sữa hay đồ đậy kín bằng lò vi sóng.

– Mở nắp nồi hướng ra xa, nắp nồi cơm, nồi hấp nên được nhấc lên khi bé không đứng gần, và bạn nên đứng lùi ra một chút.

– Hẹn giờ khi nướng bánh hay quay thịt để không phải mở lò liên tục khi trẻ đang ở gần.

– Đặt ấm đun, bàn ủi hơi xa mép bàn, thu gọn dây điện để bé không giật được.

– Ngăn khu vực bếp bằng thanh chắn để bé không tự ý vào khi người lớn đang nấu.

Trong phòng tắm:

– Nhiệt độ nước tắm cho trẻ khoảng 38°C, hãy kiểm tra bằng nhiệt kế hoặc khuỷu tay trước khi cho bé vào nước.

– Đặt bình nóng lạnh khoảng 49°C để giảm nguy cơ bỏng.

– Không dùng máy xông hơi cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, kể cả trong phòng tắm hay phòng ngủ.

– Không để bé một mình trong phòng tắm khi vòi nước nóng hoặc bình nóng lạnh còn đang bật.

Xem thêm:

Trẻ bị bỏng cháo phải làm sao? 5 bước sơ cứu tại nhà

Câu hỏi thường gặp

Trẻ hít phải hơi nước nóng có nguy hiểm không?

Hít phải hơi nóng có thể gây tổn thương đường hô hấp và sưng nề, khiến trẻ khó thở. Nếu trẻ ho bất thường, khàn tiếng, thở rít hoặc khó thở sau khi tiếp xúc với hơi nóng, cha mẹ cần gọi cấp cứu ngay. Không nên tự xông hơi cho trẻ để xử lý các triệu chứng hô hấp.

Có nên dùng máy xông hơi cho trẻ nhỏ không?

Không nên sử dụng máy xông hơi nóng cho trẻ nhỏ vì hơi nóng có thể gây bỏng da và đường hô hấp. Nếu cần tạo độ ẩm trong phòng, cha mẹ có thể cân nhắc máy tạo ẩm hơi sương mát, vệ sinh thiết bị thường xuyên và sử dụng theo hướng dẫn. Với trẻ bị nghẹt mũi hoặc có triệu chứng hô hấp, nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi áp dụng phương pháp hỗ trợ tại nhà.

Bỏng hơi trên mắt trẻ phải làm sao?

Nếu hơi nóng gây tổn thương vùng mắt, cha mẹ cần đưa trẻ tránh xa nguồn nhiệt và đến cơ sở y tế để được đánh giá sớm. Nếu có dấu hiệu tổn thương trực tiếp ở mắt, không dụi mắt, không tự ý nhỏ thuốc và không chườm đá lên vùng tổn thương. Khi trẻ đau mắt dữ dội, nhìn mờ hoặc không mở được mắt, cần đi cấp cứu ngay để hạn chế nguy cơ ảnh hưởng thị lực.

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!