17+ cách làm đồ chơi dân gian thú vị tại nhà cho trẻ

Làm đồ chơi dân gian cho trẻ tại nhà là hoạt động vừa vui nhộn vừa mang lại nhiều lợi ích giáo dục. Chỉ với những vật liệu quen thuộc cha mẹ có thể cùng trẻ tạo nên những món đồ chơi thú vị. Giúp trẻ rèn luyện sự khéo léo, phát huy khả năng sáng tạo và hiểu thêm về những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam. Cùng Pakey khám phá 17+ cách làm đồ chơi dân gian đơn giản tại nhà nhé!

Vì sao nên cho trẻ chơi đồ chơi dân gian tự làm?

Đồ chơi dân gian không chỉ mang đến cho trẻ những giờ phút vui chơi thú vị mà còn giúp con phát triển nhiều kỹ năng quan trọng. Trong quá trình cùng cha mẹ tạo ra món đồ chơi, trẻ có cơ hội rèn luyện sự khéo léo, phát huy trí tưởng tượng và hiểu thêm về những giá trị văn hóa truyền thống. Vậy vì sao nên cho trẻ chơi đồ chơi dân gian tự làm:

• Phát triển khả năng sáng tạo: Từ những vật liệu đơn giản như giấy, lá cây, tre hoặc đất nặn, trẻ có thể tạo ra nhiều hình dạng khác nhau theo trí tưởng tượng riêng.
• Rèn luyện sự khéo léo: Các thao tác như gấp, cắt, buộc, xoắn, nặn hoặc xếp giấy giúp trẻ tăng cường vận động tinh và cải thiện khả năng phối hợp giữa tay và mắt.
• Tăng cường khả năng tư duy: Khi làm đồ chơi, trẻ phải quan sát, ghi nhớ trình tự, tìm cách lắp ghép và giải quyết những vấn đề phát sinh. Đây là cơ hội để con rèn luyện tư duy logic một cách tự nhiên.
• Tạo cơ hội học tập trực quan: Cha mẹ có thể kết hợp hướng dẫn trẻ đếm số nan tre, nhận biết màu sắc, hình học hoặc tìm hiểu cách hoạt động của một món đồ chơi.
• Gắn kết tình cảm gia đình: Cùng nhau làm đồ chơi giúp cha mẹ và trẻ có thêm thời gian trò chuyện, hợp tác và chia sẻ niềm vui trong quá trình tạo ra sản phẩm.
• Giúp trẻ hiểu hơn về văn hóa truyền thống: Thông qua những món đồ chơi như chong chóng, đèn ông sao, tò he hay con giống lá cây, cha mẹ có thể kể cho trẻ nghe về tuổi thơ của các thế hệ trước và những nét đẹp trong văn hóa Việt Nam.

17 cách làm đồ chơi dân gian đơn giản tại nhà

Dưới đây là 17 món đồ chơi dân gian được chọn lọc theo ba nhóm nguyên liệu chính là giấy, tre lá cây và đất nặn. Bạn có thể chọn món phù hợp với độ tuổi và nguyên liệu đang có sẵn trong nhà.

Chong chóng giấy

Chong chóng giấy là một trong những món đồ chơi dân gian quen thuộc nhất với trẻ em Việt Nam, chỉ cần một cơn gió nhẹ hoặc vài bước chạy là cánh chong chóng đã quay đều. Cách làm nhanh gọn, nguyên liệu dễ tìm, phù hợp để trẻ mới bắt đầu làm quen với đồ thủ công.

Nguyên liệu:

– Một tờ giấy hình vuông nên chọn giấy màu cho đẹp mắt, kích thước khoảng 15x15cm là vừa tay bé

– Một que tre nhỏ hoặc ống hút làm cán cầm

– Một chiếc ghim bấm hoặc đinh ghim để cố định trục quay

– Một cục tẩy nhỏ làm đệm giữ ghim không tuột

Các bước thực hiện:

1. Gấp chéo tờ giấy vuông theo hai đường chéo để tạo nếp gấp hình chữ X, đây là đường dẫn để xác định 4 góc cần cắt.
2. Dùng kéo cắt từ 4 góc vào gần tâm theo đúng nếp gấp, chú ý dừng lại cách tâm khoảng 1–1,5cm, không cắt đứt hẳn.
3. Bẻ luân phiên 4 góc giấy vào tâm, nghĩa là cứ một góc bẻ vào, một góc để nguyên, xen kẽ quanh 4 cạnh, để tạo hình cánh quạt.
4. Xuyên đinh ghim qua tâm các góc đã bẻ, xuyên tiếp qua cục tẩy rồi cắm vào đầu que tre để cố định toàn bộ, sao cho phần cánh vẫn quay tự do quanh trục ghim.

Có thể bạn quan tâm:

Hướng dẫn làm đồ chơi Montessori siêu đơn giản tại nhà

Máy bay giấy

Không cần dụng cụ đặc biệt, chỉ một tờ giấy là đủ để tạo ra một chiếc máy bay có thể phóng đi khắp phòng khách. Đây cũng là món đồ chơi dân gian giúp trẻ làm quen với khái niệm đối xứng qua từng nếp gấp.

Nguyên liệu:

– 1 tờ giấy A4 hoặc giấy hình chữ nhật bất kỳ.

Các bước thực hiện:

1. Gấp đôi tờ giấy theo chiều dọc để tạo nếp gấp giữa, sau đó mở ra.
2. Gấp 2 góc trên cùng vào sát đường giữa, tạo thành hình tam giác nhọn ở đỉnh.
3. Gấp tiếp 2 cạnh xiên của tam giác vừa tạo vào sát đường giữa một lần nữa.
4. Gấp đôi toàn bộ máy bay lại theo đúng đường giữa ban đầu.
5. Gấp mỗi bên xuống để tạo cánh, mép cánh cách đường sống lưng khoảng 1,5-2cm.
6. Chỉnh 2 cánh cân đối rồi phóng thử, nếu máy bay chúc đầu thì bẻ nhẹ đuôi 2 cánh lên trên.

Thuyền giấy

Thuyền giấy gắn liền với những buổi trưa hè trẻ thả thuyền trôi theo dòng nước mưa hay con mương nhỏ trước nhà. Cách gấp không khó, nhưng có vài bước mở rộng phần giấy dễ khiến trẻ lúng túng lúc mới bắt đầu, ba mẹ nên thực hiện chậm để trẻ quan sát và làm theo.

Nguyên liệu:

– 1 tờ giấy hình chữ nhật (giấy báo cũ hoặc giấy màu đều được)

Các bước thực hiện:

1. Gấp đôi tờ giấy theo chiều ngang tạo hình chữ nhật nhỏ hơn.
2. Gấp tiếp 2 góc trên vào sát đường giữa, tạo hình tam giác với phần đáy chữ nhật thừa ra 2 bên.
3. Gấp mép đáy chữ nhật lên 2 bên, lần lượt cả mặt trước và mặt sau.
4. Mở phần đáy hình vuông vừa tạo ra, ấn dẹt thành hình tam giác theo hướng vuông góc với tam giác cũ.
5. Gấp tiếp 2 góc dưới của tam giác mới lên, lặp lại thao tác mở và ấn dẹt một lần nữa.
6. Mở nhẹ 2 đầu thuyền, kéo phần đáy cho phẳng để thuyền đứng vững khi thả xuống nước.

Diều giấy

Trong số các cách làm đồ chơi dân gian ở bài này, diều giấy đòi hỏi nhiều công đoạn hơn vì cần làm khung tre, nên người lớn cần hỗ trợ trẻ ngay từ khâu vót tre. Thành quả nhận được là một buổi chiều cả nhà cùng ra bãi đất trống thả diều.

Nguyên liệu:

– Giấy diều: Giấy kính màu, giấy bóng hoặc giấy báo dày

– 2 thanh tre bánh tẻ, mỏng nhẹ: 1 thanh dọc dài khoảng 60cm làm sống lưng, 1 thanh ngang dài khoảng 50cm làm sống bụng

– Dây cước hoặc chỉ chắc

– Keo dán hoặc hồ dán

– 1 cuộn dây dài để thả diều

–  Vải hoặc giấy dài khoảng 1-1,5m làm đuôi diều

Các bước thực hiện:

1. Vót 2 thanh tre bánh tẻ cho mỏng đều, dày khoảng 3-4mm, vót nhẵn 2 đầu để không đâm rách giấy khi dán.
2. Đặt thanh ngang vuông góc với thanh dọc, cách đầu trên của thanh dọc khoảng 1/4 chiều dài (khoảng 15cm) – đây là điểm cân bằng quyết định diều bay ổn định hay không.
3. Buộc chéo hình chữ thập tại điểm giao nhau bằng dây cước, quấn 5-6 vòng rồi thắt nút chặt, có thể chấm thêm keo để cố định chắc hơn.
4. Khoét nhẹ một rãnh nhỏ ở cả 4 đầu thanh tre để giữ dây cước không bị trượt trong lúc căng khung.
5. Căng dây cước lần lượt qua 4 rãnh đầu tre theo hình thoi, kéo vừa đủ căng, không quá lỏng cũng không quá chặt để tránh làm cong khung.
6. Đặt khung tre lên giấy diều, dùng bút chì vẽ theo đúng đường viền khung, chừa thêm mép giấy khoảng 1,5-2cm mỗi bên.
7. Cắt giấy theo đường vẽ, gấp mép giấy vào trong ôm quanh dây cước, dán keo hoặc hồ cố định từng đoạn cho chắc chắn.
8. Xác định 2 điểm buộc dây điều khiển: Một điểm cách đầu trên thanh dọc khoảng 1/3, một điểm cách đầu dưới khoảng 1/3, nối 2 điểm này bằng một đoạn dây tạo hình tam giác – đỉnh tam giác chính là nơi buộc dây thả diều.
9. Buộc 2-3 dải vải hoặc giấy dài làm đuôi vào điểm cuối thanh dọc, đuôi càng dài, diều càng bay ổn định khi gặp gió mạnh.
10. Mang diều ra bãi đất trống có gió nhẹ để chạy thử, nếu diều chao đảo hoặc lộn nhào, tăng thêm chiều dài đuôi hoặc điều chỉnh lại điểm buộc dây điều khiển cho cân đối hơn.

Con quay

Con quay, hay còn gọi là con vụ, là món đồ chơi dân gian đòi hỏi sự khéo tay vì phần trục cần được cân bằng tốt thì mới quay lâu. Ba mẹ có thể tận dụng nắp chai nhựa hoặc đế đĩa CD cũ để trẻ không cần dùng đến dao gọt.

Nguyên liệu:

– 1 nắp chai nhựa to bản hoặc đĩa CD cũ

– 1 que tăm tre hoặc que gỗ tròn nhỏ

– Đất nặn hoặc keo nến để cố định trục

– Giấy nhám mịn

– Màu vẽ trang trí

Các bước thực hiện:

1. Đục hoặc khoan một lỗ nhỏ đúng chính giữa nắp chai/đĩa CD.
2. Cắm que tăm xuyên qua lỗ, để phần đầu nhọn thò ra dài hơn phía dưới làm trục quay.
3. Dùng đất nặn hoặc keo nến trám quanh chân que để cố định chắc chắn, không bị lệch tâm.
4. Mài nhẹ đầu nhọn của que bằng giấy nhám để trục quay êm hơn.
5. Đặt con quay trên mặt bàn phẳng, dùng 2 ngón tay xoay nhẹ để kiểm tra độ cân bằng.
6. Tô màu mặt trên con quay bằng các vòng tròn màu sắc, khi quay sẽ tạo hiệu ứng nhòe màu bắt mắt.

Sáo trúc

Trong 16 cách làm đồ chơi dân gian được giới thiệu, sáo trúc là món đòi hỏi kỹ thuật cao nhất vì cần khoét lỗ chính xác thì mới thổi ra âm thanh chuẩn. Công đoạn khoan lỗ nhất định phải do người lớn thực hiện, trẻ chỉ nên phụ giúp ở khâu đánh dấu và mài nhẵn.

Nguyên liệu:

– 1 ống trúc hoặc tre già, thẳng, dài 28-30cm, đường kính đều khoảng 1,5-2cm

– Que dài để thông ruột ống

– Bút chì và thước để đánh dấu lỗ

– Dao nhỏ hoặc khoan tay, dùi nung

– Giấy nhám mịn

Các bước thực hiện:

1. Chọn ống trúc già khoảng 1-2 năm tuổi, thẳng, không nứt, cắt bỏ phần mắt tre ở 2 đầu.
2. Dùng que dài quấn giẻ ở đầu, thông sạch phần xơ và ruột bên trong ống cho đến khi lòng ống nhẵn.
3. Đo và đánh dấu lỗ thổi cách đầu ống bịt kín khoảng 2cm.
4. Từ lỗ thổi, đo tiếp và đánh dấu 6 lỗ bấm cách đều nhau khoảng 2,5-3cm mỗi lỗ, lỗ cuối cùng cách đầu ống còn lại khoảng 5-6cm.
5. Người lớn dùng khoan tay hoặc dùi nung khoét từng lỗ bấm theo đúng dấu đã đánh, đường kính lỗ khoảng 6-8mm, khoét từ ngoài vào trong để mép lỗ gọn gàng.
6. Với lỗ thổi, khoét nghiêng khoảng 45 độ hướng vào trong ống để luồng hơi dễ tạo âm hơn, sau đó dùng dao nhỏ vát nhẹ mép ngoài thành hình bầu dục thuôn.
7. Mài nhẵn toàn bộ viền các lỗ bằng giấy nhám mịn để không cấn môi, cấn ngón tay khi trẻ bấm và thổi.
8. Thử thổi bằng cách đặt mép dưới môi vào lỗ thổi, thổi luồng hơi nhẹ và đều, nếu chưa ra tiếng, xoay nhẹ ống theo các góc khác nhau để tìm đúng hướng thổi.
9. Bịt lần lượt từng lỗ bấm bằng ngón tay và thổi thử để nghe các nốt khác nhau, nốt nào bị rè hoặc lạc tông thì dũa rộng thêm lỗ đó một chút cho đến khi âm thanh tròn hơn.

Cờ tiêu

Cờ tiêu, tức cờ hiệu nhỏ cầm tay, là món đồ chơi dân gian gắn với trò chơi tập trận giả hay đánh trận cờ lau quen thuộc của trẻ em vùng quê. Trẻ thường làm một bộ nhiều lá cờ màu khác nhau để chia phe khi chơi cùng bạn bè.

Nguyên liệu:

– Vải vụn hoặc giấy màu cứng hình tam giác/chữ nhật

– Que tre nhỏ làm cán cờ

– Kéo, keo dán hoặc kim chỉ

– Bút màu trang trí

Các bước thực hiện:

1. Cắt vải hoặc giấy thành hình tam giác hoặc chữ nhật vừa với tầm tay trẻ.
2. Gấp mép một cạnh của lá cờ lại để tạo đường luồn cán.
3. Luồn que tre qua phần gấp, cố định bằng keo dán hoặc khâu vài mũi chỉ.
4. Trang trí họa tiết, chữ viết hoặc màu sắc riêng lên mặt cờ theo từng phe chơi.
5. Làm thêm vài lá cờ màu khác để đủ bộ chia đội chơi tập trận giả cùng bạn.
6. Cắm cờ vào chậu cát hoặc bãi đất trống để dàn trận và tổ chức trò chơi ngoài trời.

Tò he

Tò he là món đồ chơi dân gian nhiều màu sắc, gắn liền với hình ảnh người nghệ nhân nặn tò he ở các phiên chợ quê hay lễ hội. Trẻ thường yêu thích công đoạn pha màu và nặn hình không kém gì kết quả cuối cùng.

Nguyên liệu:

– Bột nặn tò he pha sẵn mua tại cửa hàng đồ handmade hoặc bột nếp nhồi dẻo

– Phẩm màu thực phẩm nhiều màu

– Que tre nhỏ để cắm và cầm

– Chút dầu ăn chống dính tay

Các bước thực hiện:

1. Xoa một chút dầu ăn lên tay để bột không dính khi nặn.
2. Chia bột thành từng phần nhỏ, nhồi đều với phẩm màu thực phẩm cho từng phần.
3. Nặn phần thân chính (con vật, bông hoa) từ khối bột lớn nhất trước.
4. Gắn thêm các chi tiết nhỏ như mắt, tai, cánh bằng bột màu khác lên phần thân.
5. Dùng que tăm hoặc dụng cụ nhỏ khắc thêm chi tiết vân, nếp gấp cho sống động.
6. Cắm que tre vào đế tò he để trẻ cầm chơi hoặc cắm vào xốp để trưng bày, sau đó để khô tự nhiên nơi thoáng mát.

Chống cơm mini

Trống cơm là nhạc cụ dân gian quen thuộc, được nhắc đến trong câu hát “Trống cơm khéo vỗ nên bông…”. Cách làm đồ chơi dân gian này bằng lon sữa giúp trẻ làm quen với nhịp điệu dân gian ngay tại nhà.

Nguyên liệu:

– 1 lon sữa hoặc lon nước ngọt rỗng, đã rửa sạch, hong khô

– 2 miếng bóng bay

– Dây thun bản to

– Dây dù làm quai đeo

– Giấy màu, màu vẽ trang trí thân trống

– 2 chiếc đũa nhỏ bọc vải đầu làm dùi gõ

Các bước thực hiện:

1. Rửa sạch, lau khô kỹ lon rỗng, dán băng dính quanh miệng lon để tránh cạnh sắc.
2. Cắt bỏ phần cổ bóng bay, giữ lại phần thân tròn để làm mặt trống.
3. Căng đều mặt bóng bay lên một đầu lon, dùng dây thun quấn chặt quanh viền để cố định.
4. Lặp lại thao tác với đầu lon còn lại bằng miếng bóng bay thứ hai.
5. Dán giấy màu hoặc vẽ họa tiết hoa văn dân gian lên thân lon để trang trí.
6. Buộc dây dù qua thân trống làm quai đeo vai, dùng đũa bọc vải gõ nhẹ để nghe âm thanh.

Mặt nạ giấy bồi

Trong nhóm đồ chơi dân gian, mặt nạ giấy bồi thường xuất hiện nhiều nhất vào dịp Trung thu, khi trẻ hóa thân thành chú Tễu, ông địa hay các nhân vật cổ tích quen thuộc. Món này cần thời gian chờ khô giữa các lớp giấy nên ba mẹ nên chuẩn bị trước vài ngày.

Nguyên liệu:

– Khuôn mặt nạ

– Dầu ăn hoặc vaseline để thoa lên khuôn, giúp tháo giấy dễ hơn

– Giấy báo cũ xé nhỏ

– Hồ dán hoặc bột gạo nấu chín làm keo

– Giấy trắng mỏng để bồi lớp ngoài

– Màu vẽ, dây thun

Các bước thực hiện:

1. Thoa một lớp dầu ăn hoặc vaseline mỏng lên toàn bộ bề mặt khuôn để lớp giấy sau này dễ tách ra.
2. Xé giấy báo cũ thành từng mảnh nhỏ khoảng 3x3cm, nên xé thay vì cắt để mép giấy bám dính tốt hơn.
3. Pha hồ dán hoặc nấu bột gạo với nước theo tỷ lệ sệt vừa phải, không quá loãng để tránh giấy mủn, không quá đặc để tránh vón cục.
4. Quét một lớp hồ mỏng lên bề mặt khuôn, dán lớp giấy đầu tiên phủ kín toàn bộ khuôn, dùng ngón tay vuốt nhẹ để giấy ôm sát các đường nét như mắt, mũi, miệng.
5. Quét tiếp hồ lên trên, dán lớp giấy thứ hai theo hướng vuông góc với lớp đầu để tăng độ chắc, lặp lại cho đến khi đủ 4-5 lớp.
6. Phơi khô hoàn toàn ở nơi thoáng gió, tránh nắng gắt, trong khoảng 24 giờ trước khi dán lớp mới, để tránh giấy chưa khô đã bị dán chồng gây ẩm mốc.
7. Sau khi đủ lớp và khô hoàn toàn thường mất 2-3 ngày, tách mặt nạ ra khỏi khuôn từ mép ngoài vào trong.
8. Dùng kéo cắt gọn viền mặt nạ theo đúng hình dáng khuôn mặt, cắt 2 lỗ mắt tại đúng vị trí.
9. Dán thêm một lớp giấy trắng mỏng phủ toàn bộ bề mặt ngoài để che các vết giấy báo, tạo nền phẳng dễ tô màu, sau đó phơi khô thêm khoảng 1 ngày.
10. Sơn lót một lớp màu nền trước, đợi khô rồi mới vẽ chi tiết mắt, mũi, miệng để màu lên đều, không bị loang.
11. Đục 2 lỗ nhỏ đối xứng ở 2 bên má, luồn dây thun qua và đo vừa vòng đầu trẻ trước khi thắt nút cố định.

Đèn ông sao

Đèn ông sao là món đồ chơi dân gian không thể thiếu mỗi dịp Trung thu. Khung đèn năm cánh nhìn có vẻ phức tạp, nhưng thực chất chỉ lặp lại hai lần thao tác buộc que giống nhau.

Nguyên liệu:

– 10 que tre nhỏ, thẳng, dài bằng nhau khoảng 40-45cm mỗi que.

– Giấy bóng kính màu

– Dây kẽm mảnh hoặc dây thép nhỏ

– Keo dán, kéo

– 1 que tre dài khoảng 40cm làm cán cầm

– Đèn led mini không bắt buộc

Các bước thực hiện:

1. Vót tròn đều 10 que tre, không còn dằm, dài bằng nhau.
2. Xếp 5 que đầu tiên thành hình ngôi sao 5 cánh: Đặt que thứ nhất nằm ngang, các que còn lại xếp chồng chéo lên nhau sao cho các điểm giao cách đều đầu que khoảng 1/3 chiều dài.
3. Tại mỗi điểm giao nhau (5 điểm), dùng dây kẽm quấn chặt 4-5 vòng rồi vặn xoắn cố định, đảm bảo 5 cánh sao dài đều và góc giữa các cánh bằng nhau.
4. Lặp lại bước 2-3 với 5 que còn lại để có khung ngôi sao thứ hai giống hệt khung đầu.
5. Đặt 2 khung sao chồng lên nhau, xác định 5 điểm giữa mỗi cạnh để cắm 5 que chống.
6. Cắm và buộc cố định 5 que chống vuông góc giữa 2 mặt khung tại các điểm đã xác định, tạo thành khối ngôi sao 5 cánh có độ phồng 3 chiều.
7. Đặt khung lên giấy bóng kính, vẽ và cắt riêng từng mặt tam giác của đèn, chừa mép dán khoảng 1cm.
8. Phết keo mỏng đều lên viền que tre của từng mặt, dán giấy bóng kính ép sát, vuốt nhẹ từ trong ra ngoài để giấy không bị nhăn hay phồng bọt khí.
9. Lặp lại cho đến khi phủ kín toàn bộ các mặt tam giác của khối đèn.
10. Cắt tua giấy màu dài khoảng 3-4cm, dán viền quanh mép các cánh sao để tăng độ sinh động.
11. Cố định cán cầm vào điểm đáy đèn bằng dây kẽm, đảm bảo đèn không bị lung lay khi cầm di chuyển.
12. Nếu dùng đèn led mini, luồn dây đèn qua khe hở giữa 2 lớp giấy vào giữa khối đèn trước khi dán kín mặt.

Con giống đất nung

Con giống đất nung là món đồ chơi dân gian mang đậm nét làng nghề, thường mô phỏng các con vật quen thuộc như trâu, gà, lợn. Với trẻ nhỏ tuổi, ba mẹ có thể thay đất nung bằng đất sét polymer an toàn, không cần nung lò.

Nguyên liệu:

– Đất sét nặn (đất sét tự nhiên hoặc đất sét polymer an toàn cho trẻ em)

– Que tăm hoặc dao nhựa nhỏ để tạo chi tiết

– Màu vẽ gốc nước

– Lò nướng hoặc chỗ thoáng để phơi khô

Các bước thực hiện:

1. Nhồi đất sét cho dẻo, mềm, dễ tạo hình.
2. Nặn khối đất chính thành hình thân con vật muốn làm.
3. Gắn thêm chi tiết chân, đuôi, tai bằng cách vê đất nhỏ rồi miết liền vào thân chính.
4. Dùng que tăm khắc thêm chi tiết mắt, vân lông cho sống động.
5. Để khô tự nhiên 2-3 ngày ở nơi thoáng, hoặc nung ở nhiệt độ thấp nếu dùng đất sét chuyên dụng.
6. Sơn màu trang trí sau khi đất đã khô hoặc nguội hoàn toàn.

Làm con cào cào từ lá dừa

Cào cào lá dừa là món đồ chơi dân gian hầu như không tốn chi phí nguyên liệu, nhưng đòi hỏi kỹ thuật đan khéo léo hơn so với các món còn lại. Trẻ lớn có thể tự đan sau khi quan sát ba mẹ thực hiện mẫu vài lần.

Nguyên liệu:

– 2 lá dừa non, tươi, dẻo

– Kéo

Các bước thực hiện:

1. Chọn 2 lá dừa non cùng độ dài, tước bỏ phần gân cứng ở giữa nếu có để lá mềm, dễ uốn hơn.
2. Đặt lá thứ nhất nằm ngang, đặt lá thứ hai vuông góc chồng lên chính giữa lá thứ nhất, tạo hình dấu cộng – đây là điểm gốc để bắt đầu đan phần đầu con cào cào.
3. Gập đầu lá bên phải vòng qua phía trên điểm giao, gập tiếp đầu lá bên trái vòng qua phía dưới, siết nhẹ tạo thành một vòng thắt nhỏ – đây chính là phần đầu cào cào.
4. Dùng 2 đầu lá còn lại luồn xuyên qua vòng thắt vừa tạo theo hướng ngược chiều nhau, một đầu luồn từ trên xuống, một đầu luồn từ dưới lên, rồi kéo nhẹ để vòng thắt gọn lại – đây là kỹ thuật tạo hình đầu và cổ cào cào.
5. Tiếp tục đan xen kẽ 4 đầu lá còn lại theo kiểu lần lượt: đầu lá này đè lên đầu lá kia rồi luồn xuống dưới đầu lá tiếp theo, lặp lại đều tay dọc theo chiều dài để tạo phần thân thon dần về phía đuôi.
6. Sau mỗi 2-3 lượt đan, dùng ngón tay siết nhẹ và vuốt dọc thân để các nan lá khít vào nhau, tạo độ cong tự nhiên giống thân cào cào thật.
7. Khi thân đã đủ dài khoảng 8-10cm, thắt nút phần đuôi bằng cách buộc chéo 2 sợi lá còn thừa lại với nhau.
8. Tách phần lá còn dư ở đầu, vuốt mảnh và uốn cong nhẹ để tạo thành 2 sợi râu.
9. Ở phần thân dưới, tách và bẻ nhẹ 2-3 sợi lá thừa ra 2 bên để tạo hình đôi chân sau to bản, đặc trưng của con cào cào.
10. Nếu đoạn nào bị lỏng, dùng tay vuốt ngược chiều đan để siết chặt lại, không cần dùng thêm keo hay dây buộc.

Đây là món khó hình dung nhất trong bài chỉ qua chữ viết, vì gần như toàn bộ thao tác dựa vào việc đan tay liên tục. Nếu lần đầu chưa thành công, ba mẹ nên thử lại 2-3 lần hoặc tìm thêm video hướng dẫn trực quan để dễ theo dõi hơn.

Làm con trâu từ lá mít

Con trâu lá mít là món đồ chơi dân gian gắn liền với ký ức đồng quê, chỉ cần một chiếc lá mít lớn là có thể tạo hình một con trâu nhỏ để chơi trò chăn trâu.

Nguyên liệu:

– 1-2 lá mít tươi, to bản, gân lá rõ

– 1 que tăm nhỏ hoặc cọng lá làm sừng

Các bước thực hiện:

1. Chọn lá mít to, dày, gân chính rõ ràng để dễ tạo dáng.
2. Gập đôi lá theo chiều dọc gân chính.
3. Dùng tay xé nhẹ 2 bên mép lá, chừa lại phần cuống để tạo 4 chân trâu.
4. Xé tiếp phần đầu lá để tạo hình đầu, chú ý giữ phần bản rộng làm mặt trâu.
5. Cài que tăm nhỏ ngang qua phần đầu, uốn cong 2 đầu que tạo cặp sừng.
6. Mở nhẹ 4 chân trâu theo 4 hướng để tạo thế đứng vững trên mặt bàn hoặc mặt đất.

Làm súng phốc bằng tre

Súng phốc là món đồ chơi dân gian tạo hứng thú cho trẻ nhờ âm thanh đặc trưng phát ra khi bắn, nhưng cũng là món cần người lớn giám sát chặt chẽ vì có sử dụng dao để vót tre.

Nguyên liệu:

– 1 đoạn ống tre già, rỗng ruột, dài khoảng 15-20cm

– 1 que tre nhỏ vừa khít lòng ống, dùng làm cần đẩy

– Giấy vụn thấm ẩm hoặc quả bàng, quả sung non làm đạn

– Dao nhỏ (chỉ người lớn sử dụng)

Các bước thực hiện:

1. Chọn ống tre già khoảng 1-2 năm tuổi, đường kính trong 1,5-2cm, dài 15-20cm, đảm bảo ống thẳng và rỗng
2. Người lớn dùng dao nhỏ gọt sạch phần mắt tre còn sót bên trong ống để lòng ống nhẵn, thông suốt.
3. Chọn một que tre khác làm cần đẩy, dài hơn ống khoảng 5-7cm, vót tròn đều sao cho đường kính vừa khít lòng ống – khi đẩy vào không bị lỏng nhưng cũng không quá chặt gây kẹt.
4. Vót một đầu que hơi tù làm tay cầm, đầu còn lại vót tròn đều để đẩy đạn, mài nhẵn không còn dằm.
5. Xé giấy báo hoặc giấy vụn thành từng mảnh, thấm nước cho ẩm vừa phải rồi vo tròn thành viên có đường kính hơi lớn hơn lòng ống một chút, để khi nhét vào tạo được độ kín hơi.
6. Nhét viên đạn thứ nhất vào một đầu ống, dùng que đẩy nhẹ vào sâu khoảng 3-4cm, không đẩy hết ra ngoài đầu kia.
7. Nhét tiếp viên đạn thứ hai vào đúng đầu ống vừa nhét viên đầu, ấn nhẹ cho vừa khít miệng ống.
8. Cầm chắc ống bằng một tay, tay còn lại nắm cần đẩy, dồn lực đẩy nhanh và dứt khoát vào trong ống.
9. Áp suất khí bị nén giữa 2 viên đạn sẽ đẩy viên đạn phía trước bật ra ngoài kèm âm thanh đặc trưng, trong khi viên đạn phía sau vẫn còn kẹt lại trong ống, trở thành đạn cho lượt bắn tiếp theo.
10. Hướng dẫn trẻ luôn cầm súng chĩa ra xa, ở khu vực trống trải, tuyệt đối không chĩa vào mặt, mắt của bản thân hay người khác trong bất kỳ tình huống nào.

Làm đồ chơi bếp nấu ăn bằng non bia

Bộ đồ chơi bếp nấu ăn từ nón bia là cách làm đồ chơi dân gian tái chế được nhiều ba mẹ ưa chuộng gần đây, vừa giúp bé chơi trò nội trợ, vừa dạy con ý thức tái sử dụng đồ vật.

Nguyên liệu:

– Nón bia hoặc nắp lon nước ngọt đã rửa sạch, nhiều màu

– Hộp giấy nhỏ hoặc que kem làm khung bếp

– Đất nặn để tạo hình các món ăn giả

– Keo dán, giấy màu trang trí

– Băng dính vải để bọc viền sắc

Các bước thực hiện:

1. Rửa sạch, lau khô các nón bia, dán băng dính vải quanh viền để che cạnh sắc.
2. Dùng nón bia làm chảo, nồi hoặc đĩa nhỏ trong bộ đồ chơi nấu ăn.
3. Ghép hộp giấy nhỏ thành hình bếp, vẽ thêm núm vặn bếp bằng bút màu.
4. Nặn đất sét màu thành các món ăn giả như trứng, bánh, rau củ.
5. Trang trí thêm giấy màu quanh khu vực bếp cho sinh động, giống một góc bếp thu nhỏ.
6. Sắp xếp toàn bộ dụng cụ lên khay hoặc rổ nhỏ để trẻ bày biện, chơi trò nội trợ cùng anh chị em.

Quả bóng giấy

Quả bóng giấy có độ khó cao hơn một chút so với các món phía trên vì cần gấp nhiều mảnh giấy giống nhau rồi ghép lại, phù hợp với trẻ đã quen thao tác gấp giấy cơ bản.

Nguyên liệu:

– 6-12 tờ giấy màu hình vuông cùng kích thước

– Kéo

– Keo dán

Các bước thực hiện:

1. Gấp đôi một tờ giấy vuông theo đường chéo để tạo nếp gấp chéo, sau đó mở phẳng ra
2. Gấp 2 cạnh đối diện của tờ giấy vào sát đường chéo vừa tạo, được một hình thoi với một đầu nhọn và một đầu bằng.
3. Gấp đôi hình thoi theo đúng đường chéo cũ, ép phẳng để được một hình tam giác nhỏ gọn đây chính là một module hoàn chỉnh, có phần đầu nhọn thò ra và phần đáy có khe hở giữa 2 lớp giấy.
4. Lặp lại 3 bước trên với các tờ giấy còn lại cho đến khi đủ số module cần thiết: 6 module cho quả bóng nhỏ, 12 module cho quả bóng lớn và tròn đều hơn.
5. Cầm một module, luồn phần mấu của module thứ hai vào khe túi ở đáy module thứ nhất, đẩy sâu khoảng 1/2-2/3 chiều dài mấu để giữ chắc.
6. Tiếp tục lần lượt cắm mấu của module tiếp theo vào túi của module trước đó theo một vòng tròn khép kín.
7. Với bóng 6 module: Sau khi ghép hết vòng đầu, các module sẽ tự khép lại thành hình khối gần tròn. Với bóng 12 module: ghép 6 module đầu thành vòng dưới, sau đó ghép 6 module còn lại xen kẽ vào các khe hở phía trên để tạo hình cầu hoàn chỉnh.
8. Kiểm tra lại toàn bộ các điểm nối, mấu nào bị lỏng thì rút nhẹ ra, cắm lại sâu hơn hoặc chấm thêm chút keo để cố định chắc chắn.
9. Nắn chỉnh nhẹ toàn bộ quả bóng cho tròn đều trước khi cho trẻ tung hứng hoặc treo trang trí phòng.

Xem thêm:

199+ đồ chơi trẻ em, đồ chơi vận động, đồ chơi giáo dục an toàn

Lưu ý khi làm đồ chơi dân gian cho trẻ tại nhà

An toàn luôn là ưu tiên hàng đầu khi để trẻ tham gia làm đồ chơi cùng bố mẹ, dù nguyên liệu dân gian nhìn chung lành tính hơn đồ chơi nhựa công nghiệp. Dưới đây là những điểm cần lưu ý trước khi bắt tay vào làm:

– Ưu tiên vật liệu an toàn, không chứa chất độc hại chọn giấy, keo, màu vẽ có nguồn gốc rõ ràng, tránh sơn công nghiệp không ghi nhãn dành cho trẻ em.

– Mài nhẵn các cạnh sắc của tre và gỗ trước khi đưa cho trẻ cầm, đặc biệt với súng phốc, đèn ông sao, chõng tre mini.

– Không sử dụng chi tiết nhỏ cho trẻ dưới 3 tuổi như hạt cườm, đinh ghim, que tăm nguy cơ hóc nuốt rất cao ở độ tuổi này.

– Người lớn trực tiếp thực hiện các công đoạn nguy hiểm như khoét lỗ sáo bằng dùi nung nóng, vót tre, cắt kẽm, – bấm mép nắp bia.

– Kiểm tra đồ chơi trước và sau mỗi lần sử dụng để phát hiện sớm chỗ nứt, gãy hoặc dây buộc lỏng có thể gây nguy hiểm.

– Chọn đồ chơi phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ, tham khảo bảng phân loại ở trên để không giao món đòi hỏi kỹ năng vượt quá khả năng của con.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bao nhiêu tuổi có thể tự làm đồ chơi dân gian?

Trẻ từ 4 tuổi đã có thể tự làm các món đơn giản như chong chóng giấy, thuyền giấy dưới sự hướng dẫn của bố mẹ. Với các món cần dùng vật nhọn hoặc lửa như sáo trúc, mặt nạ giấy bồi, nên đợi trẻ trên 8 tuổi và luôn có người lớn giám sát trực tiếp.

Đồ chơi dân gian tự làm có cần vệ sinh thường xuyên không?

Có, đặc biệt với đồ chơi từ lá cây hoặc bột nặn dễ ẩm mốc sau vài ngày sử dụng. Đồ chơi bằng giấy, tre nên lau bụi định kỳ, còn tò he hay đất nặn nên bảo quản nơi khô ráo và không để trẻ ngậm vào miệng.

Làm thế nào để bảo quản đồ chơi dân gian?

Đồ chơi giấy nên để nơi khô thoáng, tránh ẩm làm mềm nhũn, đồ chơi tre cần phơi khô định kỳ để chống mối mọt. Với tò he và đất nặn, tốt nhất nên chụp ảnh lưu lại kỷ niệm vì các món này thường không giữ được lâu như đồ chơi nhựa.

Bài viết trên Pakey đã chia sẻ 17 cách làm đồ chơi dân gian đơn giản, thú vị và an toàn tại nhà cho trẻ. Hy vọng các bậc phụ huynh có thể lựa chọn hoạt động phù hợp để cùng con vui chơi, rèn luyện sự khéo léo và phát huy khả năng sáng tạo. Qua đó, trẻ cũng có thêm cơ hội khám phá và gìn giữ những giá trị văn hóa truyền thống Việt Nam. Nếu có bất kỳ thắc mắc gì cần được giải đáp, cha mẹ vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin dưới đây:

Thông tin liên hệ:

• Văn phòng đại diện: B3/D7, ngõ 25 Thọ Tháp, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 0968501561
• Website: Pakey.vn
• Email chăm sóc khách hàng: cskh@pakey.vn
• Email tư vấn bán hàng: sales@pakey.vn

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!