4 bước sơ cứu đuối nước đúng cách ở trẻ em

Đuối nước ở trẻ em có thể diễn biến rất nhanh và gây thiếu oxy não, tổn thương phổi hoặc ngừng tim nếu không được xử trí kịp thời. Sơ cứu đuối nước đúng cách ở trẻ em cần ưu tiên đưa trẻ ra khỏi môi trường nước an toàn, đánh giá khả năng đáp ứng và hô hấp, gọi cấp cứu, sau đó tiến hành hồi sức tim phổi khi cần. Bài viết dưới đây Pakey hướng dẫn 4 bước xử trí cơ bản và những lưu ý cha mẹ cần ghi nhớ để hạn chế sai sót trong tình huống khẩn cấp.

Các bước sơ cứu đuối nước đúng cách ở trẻ em

Đuối nước là 1 trong 10 nguyên nhân gây tử vong hàng đầu ở trẻ em từ 5 đến 14 tuổi, tại Việt Nam, mỗi năm có đến gần 2.000 trẻ em tử vong do tai nạn đuối nước. Khi phát hiện trẻ bị chìm dưới nước, người cứu hộ cần giữ tâm lý bình tĩnh, đánh giá nhanh tình hình hiện trường và thực hiện trình tự cấp cứu theo các bước sau:

Gọi trợ giúp

Ngay khi phát hiện trẻ có dấu hiệu đuối nước, hãy hô hoán để gọi người hỗ trợ và yêu cầu một người khác gọi cấp cứu. Tại Việt Nam, số cấp cứu y tế là 115, khi gọi cần cung cấp địa điểm, tình trạng của trẻ và tình huống xảy ra để nhân viên cấp cứu có thể hướng dẫn, điều phối hỗ trợ phù hợp. Nếu đang ở hồ bơi, hãy thông báo ngay cho nhân viên cứu hộ. Nếu ở sông, biển hoặc khu vực nước tự nhiên, cần quan sát dòng chảy, độ sâu và các nguy hiểm khác trước khi tiếp cận.

Người cứu không nên lao xuống nước nếu không có kỹ năng cứu hộ dưới nước, bởi người đang hoảng loạn có thể bám hoặc kéo người cứu xuống theo. Nếu có thể, hãy dùng phương tiện hỗ trợ như phao, sào hoặc vật nổi để đưa trẻ vào vị trí an toàn.

Đưa trẻ ra khỏi nước

Nhanh chóng đưa trẻ lên bờ bằng phương pháp phù hợp và an toàn:

– Cứu đuối gián tiếp: Dành cho người không chuyên bơi lội hoặc khi trẻ vẫn còn tỉnh táo, sử dụng các dụng cụ sẵn có như phao cứu sinh, dây thừng, gậy gỗ, quần áo hoặc vật thể nổi quăng ra cho trẻ bám rồi kéo trẻ vào bờ.

– Cứu đuối trực tiếp: Chỉ dành cho nhân viên cứu hộ chuyên nghiệp hoặc người biết bơi và có kỹ năng cứu đuối, người không biết bơi tuyệt đối không tự ý nhảy xuống nước vì sẽ gây nguy hiểm cho tính mạng của chính mình.

+ Kỹ thuật tiếp cận: Bơi tiếp cận trẻ từ phía sau để tránh bị trẻ hoảng loạn ôm bấu.

+ Kỹ thuật đưa vào bờ: Dùng hai tay xốc vào nách hoặc ôm chặt hai bên đầu trẻ, giữ mặt trẻ ngửa nổi trên mặt nước rồi bơi ngửa đưa trẻ vào bờ. Nếu trẻ gần chìm, có thể nắm tóc hoặc cổ áo trẻ từ phía sau để kéo nổi lên rồi bơi nghiêng vào bờ.

Sau khi tiếp cận được trẻ, hãy nhanh chóng đưa trẻ lên bờ nhưng thao tác nhẹ nhàng, nâng đỡ cả đầu, cổ và thân. Nếu trẻ ngã từ trên cao xuống nước hoặc lặn ở chỗ nông, có thể trẻ bị chấn thương cột sống, nên cần giữ đầu, cổ và lưng thẳng trục khi di chuyển. Khi đã lên bờ, đặt trẻ nằm ngửa trên mặt phẳng cứng, ví dụ nền đất hoặc sàn nhà, cởi bớt quần áo ướt nếu làm được nhanh, nhưng không để việc này làm chậm các bước sau. Không vác trẻ lên vai rồi chạy, vì cách này chỉ làm mất thời gian quý giá.

Kiểm tra nhịp thở và gọi cấp cứu

Gọi to tên trẻ và vỗ nhẹ vào vai để xem trẻ có phản ứng không, với trẻ sơ sinh, ba mẹ vỗ nhẹ vào lòng bàn chân thay vì lay vai. Tiếp theo, ngửa đầu trẻ ra sau một chút, nâng cằm lên và quan sát lồng ngực trong tối đa 10 giây, nếu ngực không di động, không nghe hoặc không cảm nhận được hơi thở, trẻ đang không thở.

Có hai tình huống cần phân biệt, nếu trẻ còn thở bình thường nhưng lơ mơ, ba mẹ đặt trẻ nằm nghiêng an toàn, giữ ấm và theo dõi liên tục cho đến khi xe cấp cứu tới. Nếu trẻ không thở hoặc chỉ thở ngáp từng cơn, ba mẹ chuyển ngay sang hồi sức tim phổi. Trường hợp chưa ai gọi 115, đây là lúc phải gọi.

Hồi sức tim phổi khi trẻ không thở bình thường

Nếu trẻ không đáp ứng và không thở bình thường sau khi được đưa khỏi nước, CPR cần được bắt đầu càng sớm càng tốt. Khác với nhiều tình huống ngừng tim nguyên phát, ngừng tim sau đuối nước thường liên quan đến thiếu oxy nên thông khí cứu hộ có vai trò đặc biệt quan trọng.

Với người đã được đào tạo CPR, có thể thực hiện theo trình tự:

1. Đặt trẻ nằm ngửa trên bề mặt phẳng và chắc chắn.
2. Mở đường thở và thực hiện 2 nhịp thổi ngạt ban đầu theo kỹ thuật phù hợp với trẻ.
3. Thực hiện 30 lần ép tim rồi 2 lần thổi ngạt, tiếp tục chu kỳ này.
4. Ép tim với tốc độ khoảng 100–120 lần/phút, để lồng ngực trở lại vị trí ban đầu sau mỗi lần ép.
5. Tiếp tục CPR cho đến khi trẻ có dấu hiệu sống, có người được đào tạo thay thế, nhân viên cấp cứu tiếp nhận hoặc người sơ cứu không thể tiếp tục.

Nếu người sơ cứu không được đào tạo, không thể hoặc không sẵn sàng thổi ngạt, có thể thực hiện ép tim liên tục trong khi chờ nhân viên cấp cứu hướng dẫn. Tuy nhiên, với đuối nước, CPR có thổi ngạt được ưu tiên khi người cứu có kỹ năng vì nguyên nhân chính thường liên quan đến thiếu oxy.

Cách phòng tránh đuối nước ở trẻ em

Gia đình và cộng đồng cần chung tay áp dụng các biện pháp phòng ngừa để bảo vệ an toàn cho trẻ:

• Luôn giám sát trẻ: Không để trẻ nhỏ chơi gần sông, hồ, ao, suối, mương nước hay bể chứa khi không có người lớn quản lý.
• Dạy kỹ năng bơi an toàn: Giáo dục kiến thức phòng chống đuối nước và dạy trẻ bơi an toàn ngay từ độ tuổi tiểu học.
• Tránh khu vực nguy hiểm: Hướng dẫn trẻ không tắm, bơi ở những nơi có dòng nước chảy xiết, nước sâu hoặc có biển cảnh báo nguy hiểm.
• Loại bỏ nguy cơ tại gia đình và cộng đồng: Làm rào chắn, nắp đậy cho ao, hồ, hố nước, dụng cụ chứa nước trong nhà, bể bơi công cộng phải có nhân viên cứu hộ túc trực.
• Tập huấn sơ cấp cứu: Phổ biến hướng dẫn sơ cấp cứu ban đầu đúng cách và tổ chức các lớp học CPR (hồi sức tim phổi) cơ bản cho người dân.

Một số lưu ý quan trọng khi cấp cứu trẻ đuối nước

Trong tình huống đuối nước, một số thao tác tưởng như quen thuộc lại có thể làm chậm thời gian hồi sức. Cha mẹ cần ghi nhớ các nguyên tắc sau:

• Không lao xuống nước cứu trẻ nếu bản thân không có kỹ năng cứu hộ dưới nước, việc này có thể khiến người cứu gặp nguy hiểm và làm tình huống trở nên nghiêm trọng hơn.
• Không dốc ngược, xốc hoặc vác trẻ lên vai để làm nước chảy ra, sau khi đưa trẻ ra khỏi nước, cần nhanh chóng kiểm tra nhịp thở và thực hiện hồi sức tim phổi nếu trẻ không thở bình thường.
• Không mất thời gian tìm cách lấy nước ra khỏi phổi trước khi thực hiện hồi sức, việc trì hoãn hồi sức có thể làm giảm cơ hội cứu sống trẻ.
• Ngay cả khi trẻ đã tỉnh và có vẻ ổn định sau khi được hồi sức, cha mẹ vẫn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế để được kiểm tra. Một số vấn đề về hô hấp có thể xuất hiện sau sự cố
• Nếu trẻ vẫn tỉnh nhưng có biểu hiện ho kéo dài, khó thở, thở nhanh, đau ngực, tím tái, lơ mơ hoặc có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay
• Cha mẹ và người chăm sóc nên tham gia các khóa học hồi sức tim phổi có thực hành, việc được hướng dẫn trực tiếp sẽ giúp người chăm sóc biết cách ép tim và thổi ngạt phù hợp với từng độ tuổi của trẻ.

Xem thêm:

13 kỹ năng an toàn cho bé giúp phòng tránh tai nạn

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị đuối nước nhưng vẫn tỉnh cần xử lý thế nào?

Khi trẻ được đưa lên bờ vẫn giữ được tri giác, tự thở hồng hào, người sơ cứu cần cởi bỏ ngay quần áo ướt, dùng khăn khô lau sạch thân thể và ủ ấm cho trẻ bằng chăn khô hoặc áo ấm. Đặt trẻ nằm ở tư thế nghiêng an toàn để phòng ngừa trẻ bị sặc nếu có nôn trớ dịch dạ dày, tuyệt đối không chủ quan cho trẻ về nhà nghỉ ngơi mà phải nhanh chóng chuyển trẻ đến cơ sở y tế để bác sĩ chuyên khoa thăm khám, theo dõi các chỉ số sinh tồn và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm.

Trẻ bị đuối nước có thể bị viêm phổi không?

Trẻ bị đuối nước có nguy cơ rất cao bị viêm phổi, vì khi chìm dưới nước, trẻ hít phải nước ao hồ, sông biển có chứa vi sinh vật, bùn đất hoặc hóa chất xử lý nước vào phế quản và phế nang. Bên cạnh đó, nếu sơ cứu sai cách bằng việc ép bụng hoặc dốc ngược làm dịch vị dạ dày trào ngược vào đường thở cũng là nguyên nhân gây viêm phổi hít nặng, đòi hỏi phải điều trị kháng sinh và can thiệp y tế chuyên sâu.

Trẻ bị đuối nước bao lâu thì nguy hiểm đến tính mạng?

Tế bào não con người chịu đựng tình trạng thiếu oxy rất kém, khi trẻ bị chìm dưới nước ngưng thở từ 3 đến 5 phút, tổn thương não do thiếu oxy đã bắt đầu xuất hiện. Nếu trẻ bị ngạt nước kéo dài trên 10 phút mà không được cấp cứu hồi sức, nguy cơ tử vong là cực kỳ cao. Trường hợp may mắn cứu sống được thì trẻ cũng phải đối mặt với di chứng tổn thương não nặng nề, mất khả năng vận động hoặc sống thực vật suốt đời.

Có nên dốc ngược trẻ đuối nước để nước thoát ra không?

Tuyệt đối không nên dốc ngược trẻ đuối nước lên vai rồi chạy, lượng nước trong phổi nạn nhân khi đuối nước thường không nhiều và sẽ tự tống ra ngoài khi đường thở thông thoáng và có nhịp thở tự nhiên. Thao tác dốc ngược chỉ làm trào ngược dịch dạ dày vào đường thở gây ngạt thở cấp, đồng thời lãng phí những phút giây thời gian vàng precious để thực hiện hồi sức tim phổi CPR.

Bài viết trên Pakey đã chia sẻ những bước sơ cứu đuối nước đúng cách ở trẻ em cùng các lưu ý quan trọng và biện pháp phòng tránh tai nạn dưới nước. Hy vọng những thông tin trên sẽ giúp cha mẹ chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để bảo vệ trẻ và xử lý kịp thời khi sự cố xảy ra. Nếu có bất kỳ câu hỏi nào cần giải đáp, ba mẹ vui lòng liên hệ với chúng tôi qua thông tin dưới đây:

Thông tin liên hệ:

• Địa chỉ văn phòng đại diện: Tầng 4, B3-D7, ngõ 25 Thọ Tháp, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 0968501561
• Website: Pakey.vn
• Email chăm sóc khách hàng: cskh@pakey.vn
• Email tư vấn bán hàng: sales@pakey.vn

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!