Tổng hợp 9 trường hợp trẻ bị ngã thường gặp và cách xử lý

Trẻ bị ngã là chuyện gần như gia đình nào có con nhỏ cũng từng gặp. Phần lớn cú ngã chỉ để lại vết trầy hoặc vết bầm rồi tự khỏi sau vài ngày. Tuy vậy, một số trường hợp khác như đập đầu, đập bụng hay gãy răng cần được xử trí đúng ngay từ đầu. Bài viết dưới đây Pakey sẽ chia sẻ 9 trường hợp trẻ bị ngã thường gặp, thời gian theo dõi bé tại nhà và những dấu hiệu cần đưa con đến cơ sở y tế.

Những trường hợp trẻ bị ngã thường gặp và cách xử lý

Khi trẻ bị ngã, cha mẹ cần giữ bình tĩnh, kiểm tra ý thức, nhịp thở và vị trí chấn thương trước khi sơ cứu, dưới đây là 9 trường hợp thường gặp cùng hướng xử lý phù hợp:

Trẻ bị ngã đập đầu phía trước

Vùng trán và đỉnh đầu phía trước thường va chạm khi bé chập chững hoặc chạy nhảy. Ba mẹ cần theo dõi sát trong những giờ đầu. Hãy đưa bé đi cấp cứu ngay nếu bé có một trong các dấu hiệu sau, và danh sách này áp dụng cho mọi cú ngã có va đập vào đầu:

– Bất tỉnh dù chỉ thoáng qua, hoặc ngủ li bì, khó đánh thức.

– Nôn nhiều lần.

– Co giật hoặc quấy khóc dữ dội, không dỗ được.

– Chảy máu hoặc dịch trong từ mũi, tai.

– Hai đồng tử to nhỏ không đều.

Khi đưa bé đi khám, ba mẹ nên nhớ và kể lại với bác sĩ bé ngã từ độ cao nào, rơi xuống nền gì, lúc mấy giờ, bé có khóc ngay không và có nôn không. Những chi tiết này giúp bác sĩ đánh giá mức độ chấn thương nhanh và chính xác hơn.

Trẻ bị ngã sưng trán

Trán có nhiều mạch máu và lớp da mỏng sát xương, nên cú va nhẹ cũng dễ nổi cục u to, quen gọi là trứng ngỗng. Ba mẹ chườm lạnh trong 24 giờ đầu, mỗi lần cách nhau vài giờ. Không xoa bóp mạnh, không dùng vật cứng ấn lên và không chọc kim. Chỗ sưng thường xẹp sau vài ngày, vùng da có thể chuyển bầm xanh, tím rồi vàng.

Vết bầm đôi khi lan xuống quanh mắt vì máu chảy theo trọng lực, ba mẹ không cần quá lo nếu bé vẫn tỉnh táo, nhìn rõ. Ba mẹ có thể chụp ảnh chỗ sưng để so sánh sau vài giờ xem u có to thêm không. Nếu u mềm, to nhanh hoặc bé kèm nôn, ngủ li bì, ba mẹ nên đưa bé đi khám.

Xem thêm:

[Giải đáp] Trẻ bị ngã sưng trán có nguy hiểm không?

Trẻ bị ngã rách lợi

Lợi có rất nhiều mạch máu nên vết rách nhỏ cũng chảy máu nhiều, khiến ba mẹ dễ hoảng. Sau khi máu ngừng, ba mẹ cho bé súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch. Trong 1-2 ngày đầu, nên cho bé ăn đồ mềm, nguội, niêm mạc miệng tái tạo nhanh nên vết rách nhỏ thường lành sau vài ngày. Hãy đưa bé đi khám nếu máu chảy quá 15-20 phút, vết rách sâu, mép toác hoặc răng lung lay, nếu bé ngã khi đang ngậm bàn chải, đũa hoặc đồ chơi cứng, vết thương có thể sâu hơn vẻ bề ngoài và cần được bác sĩ kiểm tra.

Trẻ bị ngã rách môi trong

Khi bé ngã úp mặt, răng thường cắn vào niêm mạc môi, gây vết rách ở mặt trong và nước dãi lẫn máu. Ba mẹ lật môi nhẹ, soi đèn để xem độ sâu và kiểm tra có mảnh răng hay dị vật không, rồi chườm lạnh phía ngoài môi cho đỡ sưng. Vết rách nông thường tự lành trong khoảng 5-7 ngày.

Bé cần được khâu nếu vết rách xuyên qua môi, sâu thấy mô trắng, dài trên khoảng 1 cm hoặc máu không ngừng chảy. Trong lúc vết thương lành, nên tránh đồ cay, mặn, chua và quá nóng. Bé thường quấy khóc, bỏ bú hoặc ăn ít vì đau, nên ba mẹ ưu tiên cháo, súp nguội và chia nhỏ bữa ăn.

Trẻ bị ngã đập bụng xuống đất

Bụng chứa gan, lách, thận và ruột, cú va mạnh có thể làm tổn thương tạng bên trong mà da bên ngoài không để lại dấu vết, và triệu chứng đôi khi đến muộn. Ba mẹ cho bé nằm nghỉ, hạn chế ăn uống ngay sau khi ngã và quan sát trong 24-48 giờ, hãy đưa bé đi khám ngay nếu xuất hiện:

– Đau bụng tăng dần, bé ôm bụng hoặc không cho chạm vào.

– Bụng chướng, cứng hoặc có vết bầm.

– Nôn, đặc biệt là nôn dịch vàng, xanh hoặc có máu.

– Tiểu ra máu, da xanh tái, vã mồ hôi, lừ đừ.

Trẻ bị ngã đập đầu phía sau

Ngã ngửa thường đáng lo hơn vì bé không kịp đưa tay chống đỡ, nên phần chẩm chạm thẳng xuống sàn. Vùng này nằm gần các cấu trúc điều khiển thăng bằng và nhịp thở. Tóc dễ che mất vết sưng, vì vậy ba mẹ dùng đầu ngón tay sờ nhẹ để tìm bướu mềm hoặc chỗ lõm.

Bé dưới 2 tuổi, hoặc bé ngã từ độ cao như giường, ghế, cầu thang, nên được đi khám dù trông vẫn bình thường, vì tổn thương bên trong có thể biểu hiện chậm sau vài giờ. Nếu bé ngã từ cao, kêu đau cổ hoặc không cử động được tay chân, ba mẹ không bế xốc bé lên. Hãy giữ đầu và cổ bé thẳng, hạn chế di chuyển và gọi cấp cứu, vì cột sống cổ có thể bị tổn thương cùng lúc.

Trẻ bị ngã sưng tay chân

Với tay chân sưng đau, ba mẹ áp dụng nguyên tắc nghỉ ngơi, chườm lạnh và kê cao. Cho bé nghỉ yên và kê chi cao hơn mức tim, cổ tay, khuỷu tay và xương đòn là những vị trí trẻ hay gãy khi chống tay lúc ngã. Hãy đưa bé đi chụp X-quang nếu chi biến dạng, bé không dám dùng tay hoặc không chịu đứng, không chịu đi. Cũng cần đi khám khi đau tăng lên lúc chạm vào, hoặc đầu ngón tay, ngón chân tê, tím, lạnh.

Xương trẻ nhỏ còn mềm nên có thể gãy kiểu cành tươi, bé vẫn cử động nhẹ nên dễ bị bỏ sót, ba mẹ không tự nắn bóp hoặc đắp lá. Trong lúc chờ đi khám, ba mẹ có thể cố định tạm chi bị đau bằng nẹp cứng như bìa các-tông hoặc thanh gỗ, lót khăn mềm bên trong. Nẹp cần giữ được cả khớp phía trên và phía dưới chỗ đau, buộc vừa phải để không cản máu lưu thông.

Trẻ bị ngã gãy răng sữa

Trước hết, ba mẹ cho bé súc miệng bằng nước sạch, cầm máu bằng gạc và tìm lại mảnh răng vỡ nếu có, với răng sữa bật nguyên khỏi ổ, không tự ý cắm lại, vì có thể làm tổn thương mầm răng vĩnh viễn nằm bên dưới. Hãy đưa bé đến nha sĩ nhi trong vòng 24 giờ để kiểm tra phần chân răng và lợi.

Răng chỉ mẻ nhỏ và bé không đau vẫn nên được nha sĩ kiểm tra, nếu thấy chấm hồng hoặc đỏ ở mặt gãy, bé ê buốt khi ăn uống, hoặc răng bị đẩy lệch, lung lay, hãy đi khám sớm. Những ngày sau đó, ba mẹ theo dõi các dấu hiệu như răng đổi màu xám, nướu sưng, xuất hiện mụn mủ hoặc bé đau khi nhai.

Trẻ bị ngã rách chán

Vùng trán nhiều mạch máu nên vết rách chảy khá nhiều, nhưng cầm máu đúng cách thường sẽ ngừng. Sau khi máu ngừng, ba mẹ rửa nhẹ vết thương bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch rồi che bằng gạc. Vết rách cần khâu khi sâu thấy mỡ, mép toác, dài trên khoảng 1-2 cm, dính đất bẩn hoặc không cầm được máu. Nên khâu trong vài giờ đầu để giảm sẹo và nguy cơ nhiễm trùng.

Vết rách nhỏ, nông và mép khít có thể được rửa sạch, dán băng vết thương rồi theo dõi tại nhà. Khi đi khám, ba mẹ nên mang theo sổ tiêm chủng để bác sĩ kiểm tra mũi uốn ván. Vì đây cũng là chấn thương vùng đầu, ba mẹ cần theo dõi bé theo các dấu hiệu nguy hiểm ở phần trên và hỏi bác sĩ khi cần tiêm nhắc lại.

Trẻ bị ngã cần theo dõi bao lâu?

Trẻ bị ngã thường cần được theo dõi sát trong 24 – 48 giờ đầu sau chấn thương, đặc biệt khi bị va đập đầu. Tuy nhiên, thời gian theo dõi cụ thể phụ thuộc vào độ tuổi, độ cao khi ngã, vị trí va chạm và biểu hiện của trẻ.

Trong thời gian này, cha mẹ nên quan sát mức độ tỉnh táo, hành vi, khả năng đi lại, ăn uống, tình trạng đau đầu và nôn ói. Trẻ có thể ngủ nếu không có dấu hiệu cảnh báo và đã được đánh giá phù hợp, không cần mặc định phải giữ trẻ thức suốt đêm. Tuy nhiên, nếu trẻ khó đánh thức, co giật, nôn nhiều lần, đau đầu tăng dần hoặc có biểu hiện bất thường, cần đưa trẻ đi cấp cứu ngay.

Đối với trẻ sơ sinh, trẻ dưới 1 tuổi, trẻ ngã từ độ cao đáng kể hoặc trẻ bị va đập mạnh, cha mẹ nên liên hệ nhân viên y tế để được hướng dẫn đánh giá, không nên chờ hết 24 – 48 giờ mới đi khám nếu đã xuất hiện dấu hiệu nguy hiểm.

Làm sao để phòng nguy có trẻ bị ngã?

Để phòng nguy cơ trẻ bị ngã, cha mẹ cần chủ động loại bỏ các yếu tố nguy hiểm trong nhà, sử dụng thiết bị bảo vệ phù hợp và giám sát trẻ theo từng giai đoạn phát triển. Dưới đây là những biện pháp quan trọng giúp hạn chế nguy cơ té ngã trong sinh hoạt hằng ngày:

– Lắp thanh chắn giường và thanh chắn cầu thang để hạn chế trẻ tiếp cận khu vực cao, nguy hiểm.

– Sử dụng thảm chống trượt tại nhà tắm, đồng thời giữ sàn nhà khô ráo, sạch sẽ.

– Sắp xếp nhà cửa gọn gàng, thu dọn đồ chơi, dây điện và cố định thảm để tránh vấp ngã.

– Không để trẻ một mình trên giường, ghế sofa hoặc bàn thay tã, kể cả khi bé chưa biết bò.

– Tạo khu vực vui chơi an toàn với mặt sàn bằng phẳng, loại bỏ vật sắc nhọn và đồ vật dễ đổ.

– Giám sát trẻ khi tập bò, tập đi, không để bé tự leo trèo lên bàn ghế hoặc lan can.

– Điều chỉnh biện pháp bảo vệ theo độ tuổi, tăng cường chắn cầu thang, cố định đồ nội thất khi trẻ bắt đầu bò, đứng và đi.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ bị ngã sốt phải làm sao?

Sốt nhẹ trong 1-2 ngày sau chấn thương có thể do cơ thể phản ứng với đau và viêm, ba mẹ đo nhiệt độ, lau mát, cho bé uống đủ nước. Nếu sốt cao, kèm nôn, li bì, co giật hoặc vết thương sưng nóng, có mủ, hãy đưa bé đi khám. Thuốc hạ sốt nên dùng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Có nên bôi dầu gió nên vết thương của bé không?

Không nên vì dầu gió dễ kích ứng da, không bôi lên vết hở và có thể gây khó chịu hô hấp ở trẻ nhỏ do mùi tinh dầu mạnh, lớp dầu còn che mờ vết sưng, bầm, khiến ba mẹ khó theo dõi diễn tiến.

Xem thêm:

[Giải đáp] Trẻ bị ngã sưng đầu có nên bôi dầu gió không?

Trẻ bị ngã sưng chán bao lâu thì hết?

Vết sưng thường xẹp sau vài ngày đến khoảng 1-2 tuần, màu bầm đổi từ tím sang xanh rồi vàng, nếu sau 2 tuần cục u vẫn còn hoặc to lên, ba mẹ nên cho bé đi khám.

Trẻ bị ngã lõm đầu có sao không?

Đây là tình huống cần đi khám ngay, đặc biệt ở bé nhỏ, vì có thể là dấu hiệu xương sọ bị lún, cần phân biệt với thóp lõm ở trẻ sơ sinh, thường gặp khi bé mất nước và cũng cần được bác sĩ đánh giá.

Trẻ bị ngã rách môi trong phải làm sao?

Ngoài việc cầm máu và chườm lạnh, ba mẹ nên vệ sinh miệng nhẹ nhàng sau mỗi bữa ăn bằng nước muối sinh lý hoặc nước sạch, nếu vết rách có mủ, hôi, sưng đỏ lan rộng hoặc bé sốt thì có thể bị nhiễm trùng và cần đi khám.

Trẻ bị ngã nhiều có ảnh hưởng đến não không?

Hầu hết cú ngã nhẹ không ảnh hưởng đến não. Tuy nhiên, các chấn thương đầu lặp lại hoặc chưa lành hẳn vẫn cần được bác sĩ đánh giá. Nếu bé ngã thường xuyên bất thường, dáng đi loạng choạng hoặc hay vấp, ba mẹ nên đưa bé đi khám để tìm nguyên nhân.

Trẻ bị ngã phải khâu nên kiêng gì?

Ba mẹ giữ vết khâu sạch, khô theo hẹn của bác sĩ, không cho bé gãi hoặc bóc vảy, hạn chế vận động mạnh và tránh nắng trực tiếp lên sẹo, việc kiêng một số thực phẩm theo truyền miệng chưa có cơ sở rõ ràng, nên hỏi bác sĩ điều trị.

Bài viết trên, Pakey đã chia sẻ 9 trường hợp trẻ bị ngã thường gặp, cách xử lý và những biện pháp phòng tránh hiệu quả. Hy vọng những thông tin này sẽ giúp cha mẹ chủ động bảo vệ bé, hạn chế nguy cơ chấn thương và tạo môi trường sinh hoạt an toàn cho trẻ phát triển khỏe mạnh.

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!