Trẻ khó ngủ do đâu? Nguyên nhân và cách khắc phục

Tình trạng trẻ khó ngủ, trằn trọc, đặc biệt là vào ban đêm diễn ra thường xuyên và kéo dài khiến ba mẹ lo lắng nhưng không biết phải làm sao. Nếu kéo dài, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bé mà còn làm xáo trộn cuộc sống sinh hoạt của gia đình và tinh thần của các thành viên khác. Đó là lí do tại sao ba mẹ cần lưu ý về vấn đề này, Pakey sẽ giúp bạn tìm hiểu chi tiết về nguyên nhân và giải pháp trong bài viết hôm nay.

Trẻ khó ngủ là như thế nào?

Trẻ khó ngủ không chỉ đơn thuần là việc trẻ ngủ muộn. Đây là một khái niệm bao hàm nhiều biểu hiện liên quan đến chất lượng giấc ngủ, thời gian đi vào giấc ngủ và khả năng duy trì giấc ngủ ổn định.

Ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, khó ngủ thường được nhận biết khi trẻ mất nhiều thời gian để ngủ, dù đã được cho ăn no, thay tã sạch và đặt vào môi trường yên tĩnh. Một số trẻ dễ giật mình tỉnh giấc, khó ngủ lại hoặc ngủ chập chờn, không sâu giấc. Với trẻ lớn hơn, khó ngủ có thể thể hiện qua việc trằn trọc lâu, ngủ muộn, hay thức dậy giữa đêm và mệt mỏi vào ban ngày.

Quan trọng hơn, nếu tình trạng này kéo dài, giấc ngủ kém chất lượng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình tăng trưởng chiều cao, phát triển trí não, khả năng tập trung và cảm xúc của trẻ. Vì vậy, việc nhận diện sớm và tìm hiểu đúng nguyên nhân trẻ khó ngủ là điều ba mẹ không nên chủ quan.

>>> Xem thêm:

Vì sao trẻ 3 tháng tuổi ngủ hay lắc đầu? Khi nào đáng lo?

Nguyên nhân trẻ khó ngủ

Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng trẻ khó ngủ, bao gồm cả nguyên nhân chủ quan và khách quan.

Không đủ vi chất cần thiết

Thiếu hụt vi chất là một trong những nguyên nhân phổ biến nhưng thường bị bỏ qua khi trẻ khó ngủ. Các vi chất như canxi, magie, kẽm, vitamin D, vitamin nhóm B có vai trò quan trọng trong việc điều hòa hệ thần kinh và hoạt động của cơ thể.

Khi thiếu canxi hoặc magie, trẻ dễ gặp tình trạng bồn chồn, hay giật mình, ngủ không sâu giấc. Thiếu kẽm có thể khiến trẻ chậm tăng trưởng, ăn uống kém, từ đó ảnh hưởng gián tiếp đến giấc ngủ. Trong khi đó, vitamin D đóng vai trò hỗ trợ hấp thu canxi, nếu thiếu sẽ làm tình trạng rối loạn giấc ngủ trở nên nghiêm trọng hơn.

Căng thẳng, sợ hãi

Không ít ba mẹ cho rằng trẻ nhỏ thì “chưa biết lo lắng”, nhưng thực tế, hệ thần kinh của trẻ rất nhạy cảm với môi trường xung quanh. Những thay đổi như chuyển nhà, đổi người chăm sóc, tiếng ồn lớn, ánh sáng mạnh hoặc thậm chí là cảm xúc căng thẳng từ người lớn đều có thể khiến trẻ cảm thấy bất an.

Ở trẻ lớn hơn, việc bị la mắng, áp lực học tập sớm hoặc tiếp xúc với nội dung gây sợ hãi (phim ảnh, trò chơi) cũng có thể khiến trẻ khó ngủ, hay mơ ác mộng và giật mình giữa đêm.

Bóng đè

Hiện tượng bóng đè không chỉ xảy ra ở người lớn mà trẻ em, đặc biệt là trẻ lớn và thanh thiếu niên, cũng có thể gặp phải. Bóng đè là trạng thái rối loạn giấc ngủ, khi trẻ tỉnh táo về mặt ý thức nhưng không thể cử động cơ thể trong vài giây đến vài phút, kèm theo cảm giác sợ hãi.

Nguyên nhân bóng đè ở trẻ thường liên quan đến thiếu ngủ, lịch sinh hoạt không ổn định, căng thẳng kéo dài hoặc ngủ không đúng tư thế. Những trải nghiệm này có thể khiến trẻ sợ đi ngủ, dẫn đến vòng luẩn quẩn khó ngủ – mệt mỏi – rối loạn giấc ngủ ngày càng nặng hơn.

Tác dụng phụ của thuốc

Một số loại thuốc điều trị bệnh cho trẻ có thể gây tác dụng phụ ảnh hưởng đến giấc ngủ, đặc biệt là các thuốc chứa corticosteroid, thuốc chống dị ứng, thuốc điều trị hen suyễn hoặc thuốc kích thích thần kinh. Khi sử dụng các loại thuốc này, trẻ có thể trở nên tỉnh táo bất thường, khó ngủ, ngủ chập chờn hoặc hay thức giấc ban đêm.

Chất kích thích

Dù trẻ nhỏ ít khi tiếp xúc trực tiếp với chất kích thích như cà phê hay trà, nhưng một số loại thực phẩm, đồ uống, bánh kẹo chứa đường, cacao hoặc caffeine nhẹ cũng có thể ảnh hưởng đến giấc ngủ. Ngoài ra, với trẻ sơ sinh bú mẹ, nếu mẹ sử dụng nhiều cà phê, trà đặc hoặc nước tăng lực, các chất kích thích này có thể truyền qua sữa mẹ, khiến trẻ trở nên khó ngủ, dễ cáu gắt và ngủ không sâu giấc.

Bệnh lý

Một số bệnh lý tiềm ẩn cũng là nguyên nhân khiến trẻ khó ngủ kéo dài. Các vấn đề thường gặp bao gồm trào ngược dạ dày, thực quản, viêm đường hô hấp, dị ứng, thiếu máu, rối loạn thần kinh hoặc rối loạn phát triển. Khi cơ thể không khỏe, trẻ dễ cảm thấy khó chịu, đau đớn hoặc khó thở về đêm, từ đó ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ.

Những biểu hiện của trẻ khó ngủ

Trẻ khó ngủ hoặc mất ngủ thường sẽ có một hoặc kết hợp nhiều triệu chứng, trong đó phổ biến nhất có thể kể đến như:

• Không muốn đi ngủ
• Nằm trên giường trằn trọc không ngủ
• Tỉnh giấc nhiều lần giữa đêm và khó ngủ trở lại
• Quấy khóc liên tục ở trẻ sơ sinh
• Thức dậy quá sớm.

Vào ban ngày, những dấu hiệu mất ngủ ở trẻ em thường gặp là:

• Không thức dậy nổi vào buổi sáng
• Suy giảm khả năng tập trung hoặc trí nhớ
• Rối loạn tâm trạng, dễ cáu kỉnh
• Thiếu năng lượng, thường xuyên cảm thấy mệt mỏi trong ngày
• Ngủ gật, ngủ trưa trong thời gian dài
• Ngủ vào nhiều thời điểm khác nhau trong ngày.

Quan sát những dấu hiệu bất thường về tình trạng giấc ngủ giúp cha mẹ theo dõi nhịp sinh học của trẻ và kịp thời liên hệ với bác sĩ trong trường hợp cần thiết.

Trẻ sơ sinh nằm nghiêng có sao không?

Trẻ khó ngủ phải làm sao?

Nắm bắt nhu cầu của trẻ

Mỗi đứa trẻ là một cá thể riêng biệt, với nhu cầu ngủ, ăn và sinh hoạt khác nhau. Việc đầu tiên ba mẹ cần làm là quan sát kỹ để hiểu trẻ đang cần gì: đói, buồn ngủ, cần được vỗ về hay đang khó chịu trong người. Khi đáp ứng đúng nhu cầu, trẻ sẽ cảm thấy an toàn và dễ đi vào giấc ngủ hơn. Việc ép trẻ ngủ theo lịch cứng nhắc khi trẻ chưa sẵn sàng có thể phản tác dụng.

Thiết lập đồng hồ sinh học lành mạnh

Đồng hồ sinh học đóng vai trò quan trọng trong việc điều chỉnh giấc ngủ của trẻ. Ba mẹ nên xây dựng lịch sinh hoạt đều đặn, bao gồm giờ ngủ, giờ thức, giờ ăn tương đối cố định mỗi ngày. Việc duy trì thói quen này giúp cơ thể trẻ tự động nhận biết thời điểm cần nghỉ ngơi, từ đó dễ ngủ hơn và ngủ sâu hơn, đặc biệt là vào ban đêm.

Xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý

Chế độ dinh dưỡng cân đối giúp cung cấp đầy đủ năng lượng và vi chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện, bao gồm cả giấc ngủ. Trẻ cần được bổ sung đầy đủ protein, chất béo tốt, vitamin và khoáng chất từ hệ thực phẩm đa dạng.

Tạo không gian ngủ thoải mái

Không gian ngủ ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của trẻ. Phòng ngủ nên yên tĩnh, ánh sáng dịu, nhiệt độ phù hợp và thông thoáng. Giường, nệm, nôi cũi cần đảm bảo an toàn, êm ái và phù hợp với độ tuổi của trẻ.

Những thói quen trước khi ngủ như tắm nước ấm, đọc sách, nghe nhạc nhẹ cũng giúp trẻ thư giãn và dễ chìm vào giấc ngủ hơn.

Với trẻ từ 3 tháng tuổi – bắt đầu tập lẫy đến 4 tuổi, trẻ ngủ riêng, thanh chắn giường là sản phẩm cần thiết và hữu ích để bảo vệ giấc ngủ của trẻ, tránh tình trạng trẻ ngã, lăn từ trên giường xuống. Trong một không gian an toàn, trẻ tự khắc sẽ cảm thấy yên tâm hơn và ngủ ngon hơn.

Ăn vừa đủ và đúng giờ

Cho trẻ ăn quá no hoặc quá đói trước khi ngủ đều có thể khiến trẻ khó ngủ. Ba mẹ nên đảm bảo bữa ăn tối của trẻ vừa đủ, kết thúc trước giờ ngủ khoảng 1-2 tiếng để hệ tiêu hóa có thời gian hoạt động ổn định. Với trẻ sơ sinh, việc bú đủ cữ, đúng thời điểm giúp trẻ ngủ ngon và ít thức giấc vì đói.

Lưu ý về giấc ngủ trưa

Ngủ trưa là cần thiết, nhưng nếu ngủ quá dài hoặc quá muộn, trẻ có thể khó ngủ vào buổi tối. Ba mẹ nên điều chỉnh thời lượng và thời điểm ngủ trưa phù hợp với độ tuổi để không làm ảnh hưởng đến giấc ngủ đêm.

Khuyến khích trẻ vận động

Vận động giúp trẻ tiêu hao năng lượng, tăng cường trao đổi chất và cải thiện chất lượng giấc ngủ. Tùy theo độ tuổi, ba mẹ có thể cho trẻ chơi các trò vận động nhẹ nhàng, bò, đi, chạy hoặc tham gia các hoạt động ngoài trời an toàn. Tuy nhiên, nên tránh vận động quá mạnh sát giờ ngủ vì có thể khiến trẻ hưng phấn và khó ngủ hơn.

Sử dụng thuốc theo chỉ định của bác sĩ

Trong trường hợp trẻ khó ngủ do bệnh lý hoặc thiếu vi chất nghiêm trọng, việc sử dụng thuốc hoặc sản phẩm hỗ trợ cần có sự tư vấn và chỉ định của bác sĩ. Ba mẹ không nên tự ý dùng thuốc an thần hoặc các sản phẩm không rõ nguồn gốc cho trẻ, vì có thể gây ảnh hưởng lâu dài đến hệ thần kinh.

Một số câu hỏi thường gặp

Trẻ khó ngủ thiếu chất gì?

Trẻ khó ngủ thường liên quan đến thiếu canxi, magie, kẽm, vitamin D và vitamin nhóm B. Tuy nhiên, để xác định chính xác, ba mẹ nên đưa trẻ đi khám và xét nghiệm khi cần thiết, tránh tự chẩn đoán.

Trẻ khó ngủ nên ăn gì?

Những thực phẩm giàu canxi, magie, tryptophan như sữa, cá, trứng, rau xanh, chuối, yến mạch có thể hỗ trợ cải thiện giấc ngủ. Chế độ ăn cần đa dạng, cân đối và phù hợp độ tuổi.

Trẻ sơ sinh khó ngủ mẹ nên ăn gì?

Mẹ cho con bú nên bổ sung thực phẩm giàu canxi, vitamin D, omega-3 và hạn chế chất kích thích. Chế độ ăn lành mạnh của mẹ không chỉ giúp cải thiện giấc ngủ của trẻ mà còn nâng cao chất lượng sữa.

Trẻ khó ngủ có phải dấu hiệu của chứng tự kỷ không?

Khó ngủ không phải là dấu hiệu đặc trưng duy nhất của tự kỷ. Tuy nhiên, nếu trẻ khó ngủ kèm theo các biểu hiện chậm giao tiếp, ít phản ứng với mọi người xung quanh, ba mẹ nên đưa trẻ đi thăm khám chuyên khoa để được tư vấn kịp thời.

Pakey tin rằng, khi ba mẹ hiểu đúng nguyên nhân và áp dụng giải pháp phù hợp, giấc ngủ của trẻ sẽ dần được cải thiện, tạo nền tảng vững chắc cho sự phát triển toàn diện cả về thể chất lẫn tinh thần trong những năm đầu đời. Trên đây là toàn bộ chia sẻ về nguyên nhân, biểu hiện và giải pháp khắc phục của tình trạng trẻ khó ngủ. Liên hệ ngay với Pakey nếu bạn còn câu hỏi cần được giải đáp:

• Địa chỉ: Tầng 4, B3-D7, ngõ 25 Thọ Tháp, Dịch Vọng, Cầu Giấy, Hà Nội
• Hotline: 0968501561
• Website: Pakey.vn
• Fanpage: https://www.facebook.com/pakey.official
• Email chăm sóc khách hàng: cskh@pakey.vn
• Email tư vấn bán hàng: sales@pakey.vn

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!