Giải đáp tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm?

Rất nhiều cha mẹ luôn trăn trở tìm kiếm lời giải đáp cho thắc mắc tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm? Tình trạng bé trằn trọc, quấy khóc không sâu giấc thường bắt nguồn từ đặc điểm sinh lý tự nhiên, sự tác động của môi trường xung quanh hoặc các vấn đề sức khỏe tiềm ẩn. Bài viết dưới đây Pakey sẽ chia sẻ về chu kỳ giấc ngủ của bé và tổng hợp 12 nguyên nhân phổ biến nhất, giúp bạn tìm ra giải pháp chăm sóc bé yêu một cách khoa học và hiệu quả.

Đặc điểm giấc ngủ sinh lý của trẻ sơ sinh

Trong những ngày đầu đời, trẻ sơ sinh dành phần lớn thời gian để ngủ, trung bình từ 16 đến 18 giờ mỗi ngày và chia thành nhiều giấc ngắn kéo dài 1-2 giờ. Theo Viện Hàn lâm Nhi khoa Hoa Kỳ (AAP), một chu kỳ giấc ngủ của trẻ sơ sinh bao gồm 5 giai đoạn chính.

• Giai đoạn 1 là lúc bé bắt đầu buồn ngủ và ngủ gà gật.
• Giai đoạn 2 là giấc ngủ REM hay còn gọi là ngủ nông, lúc này trẻ thường vặn mình, giật mình, rên “è è”, nhịp thở không đều và đôi khi ngưng thở 5-10 giây rồi thở nhanh trở lại.
• Giai đoạn 3 là giấc ngủ nhẹ nhàng, hơi thở đều đặn hơn và bé ít cử động.
• Giai đoạn 4 và 5 là giấc ngủ sâu và rất sâu (Non-REM), trẻ nằm yên, không cử động và rất khó để đánh thức. 

Khác với người trưởng thành có giai đoạn ngủ Non-REM chiếm tới 75% và REM chỉ chiếm 25%, ở trẻ sơ sinh, thời lượng của hai giai đoạn này gần như bằng nhau. Trong pha ngủ REM, các cơ quan hô hấp của bé hoạt động mạnh khiến nhịp tim và nhịp thở tăng nhanh, do đó trẻ rất dễ bị thức giấc bởi bất kỳ tác động hay cử động nhẹ nào. Bên cạnh đó, chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh chỉ kéo dài khoảng 50 phút, ngắn hơn nhiều so với mức 90-100 phút ở người lớn, khiến bé thức dậy thường xuyên hơn.

Đọc thêm:

Giấc ngủ REM là gì? Những điều cần biết về giấc ngủ REM

Tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm?

Vậy tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm? Tình trạng này thường xuất phát từ đặc điểm sinh lý chưa hoàn thiện, kết hợp với yếu tố môi trường và thói quen chăm sóc. Dưới đây là 12 nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ khó ngủ bị gián đoạn.

Trẻ bị nghẹt mũi khi ngủ

Sức đề kháng của trẻ sơ sinh còn non yếu nên rất dễ mắc các bệnh lý nhiễm khuẩn đường hô hấp như viêm hô hấp trên, viêm phổi hay viêm phế quản. Tình trạng đau họng, nghẹt mũi và sốt sẽ làm bé khó thở, phải thở bằng miệng và cảm thấy vô cùng khó chịu, dẫn đến việc trằn trọc không thể ngủ ngon. Khi bé bị nghẹt mũi, mẹ có thể bế trẻ với tư thế thẳng đứng khi ngủ để giúp bé dễ thở hơn.

Tã bị ướt

Cảm giác khó chịu do tã ướt không chỉ là vấn đề bề mặt da mà còn liên quan đến phản xạ sinh tồn của trẻ. Khi cơ thể ở trạng thái không thoải mái, não sẽ ưu tiên đánh thức thay vì duy trì giấc ngủ.

• Độ ẩm tăng kích thích da và gây ngứa
• Nhiệt tích tụ làm trẻ bứt rứt
• Trẻ phản ứng bằng cách cựa quậy, vặn mình

Trẻ bị đói, chưa bú đủ

Dạ dày của trẻ sơ sinh rất nhỏ nên bé tiêu hóa thức ăn vô cùng nhanh. Trẻ từ 1 đến 2 tháng tuổi thường ngủ từ 14 đến 17 giờ một ngày nhưng lại thức dậy rất thường xuyên để bú bất kể ngày đêm. Hầu hết trẻ bú mẹ ở độ tuổi 2 đến 3 tháng vẫn cần thức dậy bú ít nhất một đến hai lần trong đêm. Bé khóc đòi ăn và ngủ ngắn là phản xạ tự nhiên do nhu cầu nạp năng lượng thường xuyên.

Thiếu chất

Nhiều mẹ thắc mắc tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm thì câu trả lời có thể do thiếu hụt các vi chất dinh dưỡng thiết yếu. Sự thiếu hụt Vitamin D, kẽm, magie hoặc sắt sẽ khiến bé luôn trong trạng thái mệt mỏi, ngủ gà ngủ gật vào ban ngày nhưng lại trằn trọc và ngủ không sâu giấc vào ban đêm.

Trẻ đang mọc răng

Cơn đau nhức do mọc răng có thể đánh thức bé vào ban đêm. Ngay từ giai đoạn 3 đến 4 tháng tuổi, một số bé đã bắt đầu trải qua cảm giác đau nhức nướu với các biểu hiện vào ban ngày như chảy nước dãi, thích cắn, hay cáu kỉnh. Cơn đau này dai dẳng và khiến bé quấy khóc không thể ngủ. Cha mẹ có thể cho bé ngậm vòng mọc răng hoặc hát ru để xoa dịu.

Nhiệt độ môi trường không phù hợp

Khả năng điều hòa thân nhiệt của trẻ sơ sinh còn chưa hoàn thiện, vì vậy môi trường ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng giấc ngủ của bé. Khi nhiệt độ phòng quá cao, cơ thể trẻ dễ bị giãn mạch, đổ mồ hôi và mất nước nhẹ, gây cảm giác bứt rứt, khó chịu. Ngược lại, nếu nhiệt độ quá thấp, cơ thể sẽ co mạch và tăng tiêu hao năng lượng để giữ ấm, khiến trẻ khó thư giãn và ngủ sâu.

Bên cạnh đó, môi trường bí khí, thiếu thông thoáng cũng làm giảm lượng oxy tương đối, ảnh hưởng đến hô hấp khi ngủ. Những yếu tố này khiến cơ thể trẻ không duy trì được trạng thái ổn định, dẫn đến tình trạng ngủ chập chờn, dễ tỉnh giấc và khó ngủ lại vào ban đêm.

Ảnh hưởng do tư thế ngủ

Tư thế ngủ có ảnh hưởng trực tiếp đến cảm giác an toàn và khả năng đi vào giấc ngủ của trẻ. Theo khuyến cáo y khoa, trẻ cần được đặt nằm ngửa trên bề mặt phẳng để giảm nguy cơ hội chứng đột tử (SIDS). Tuy nhiên, không phải trẻ nào cũng dễ thích nghi với tư thế này, đặc biệt khi trước đó đã quen với cảm giác được ôm trọn.

Trong nhiều trường hợp, trẻ sơ sinh nằm nghiêng hoặc có xu hướng muốn nằm sấp vì cảm thấy an toàn hơn, giống như khi còn trong bụng mẹ. Khi bị đặt nằm ngửa, trẻ có thể xuất hiện cảm giác chới với, thiếu điểm tựa, khiến hệ thần kinh luôn trong trạng thái cảnh giác. Điều này làm bé khó thư giãn, dễ quấy khóc và khó đi vào giấc ngủ sâu, đặc biệt là vào ban đêm.

Ngủ ngày cày đêm

Trẻ sơ sinh khi mới chào đời thường chưa tự điều chỉnh và nhận biết được sự khác biệt giữa ngày và đêm. Sai lầm phổ biến của nhiều phụ huynh là để không gian phòng quá tối vào ban ngày hoặc cho phép trẻ ngủ trưa quá nhiều, quá trễ. Thói quen sinh hoạt thiếu tính khoa học này sẽ phá vỡ hoàn toàn nhịp sinh học tự nhiên, dẫn đến hiện tượng ngủ vùi suốt ngày dài nhưng lại hoàn toàn tỉnh táo, mắt mở to và quấy khóc đòi chơi khi đêm về.

Trẻ bị đầy hơi, khó tiêu

Hệ tiêu hóa của trẻ sơ sinh chưa hoàn thiện nên rất dễ gặp tình trạng tích khí trong ruột hoặc trào ngược dạ dày thực quản. Khi nằm xuống, áp lực trong ổ bụng tăng lên, khiến trẻ cảm thấy căng tức và khó chịu rõ rệt hơn so với lúc thức. Đồng thời, lượng sữa có thể trào ngược lên thực quản, gây cảm giác nóng rát và kích thích, khiến bé không thể ngủ yên.

Phản ứng thường thấy là trẻ cong lưng, vặn mình, đỏ mặt hoặc quấy khóc từng cơn, đặc biệt sau khi bú. Đây là nguyên nhân khá phổ biến làm gián đoạn giấc ngủ ban đêm, khiến trẻ khó ngủ sâu và dễ tỉnh giấc nhiều lần.

Trẻ bị giật mình sinh lý

Cấu trúc giấc ngủ của trẻ sơ sinh khác biệt hoàn toàn với người lớn khi có tới 50% thời gian là ngủ REM, giai đoạn mà não bộ hoạt động cực kỳ tích cực để xử lý dữ liệu và phát triển. Trong giai đoạn này, bé thường có các cử động vô thức như mỉm cười, nhăn mặt, vặn người và đặc biệt là các cú giật mình mạnh từ tay chân.

Do khả năng tự trấn an (self-soothing) chưa hình thành, những cái giật mình này thường khiến bé thức giấc hoàn toàn thay vì tự chuyển sang chu kỳ ngủ tiếp theo. Nếu môi trường ngủ không đủ “tĩnh” hoặc bé không được bao bọc đúng cách, tần suất tỉnh giấc sẽ tăng cao, gây ảnh hưởng đến chất lượng hồi phục của hệ thần kinh.

Tiếng ồn và ánh sáng xung quanh

Thị giác và thính giác của trẻ sơ sinh nhạy cảm gấp nhiều lần so với người trưởng thành, do đó những tác động nhỏ từ môi trường cũng có thể trở thành kẻ hủy diệt giấc ngủ. Ánh sáng xanh phát ra từ điện thoại, tivi hoặc các loại đèn ngủ công suất lớn có khả năng ức chế trực tiếp quá trình sản sinh Melatonin của tuyến tùng, khiến não bộ trẻ luôn ở trạng thái tỉnh táo giả tạo. Bên cạnh đó, những âm thanh đột ngột như tiếng đóng cửa, tiếng xe cộ ngoài phố hay tiếng bước chân cũng tạo ra những cú sốc tâm lý nhẹ, khiến bé giật mình hoảng sợ.

Trẻ cần được ôm ấp, thiếu cảm giác an toàn

Mối liên kết giữa mẹ và bé là yếu tố tâm lý quan trọng nhất quyết định chất lượng giấc ngủ trong những tháng đầu đời. Bé đã quen với môi trường ấm áp, có nhịp tim và tiếng nói của mẹ bao quanh, nên khi phải ngủ một mình trong không gian rộng lớn, bé sẽ nảy sinh cảm giác lo âu và thiếu an toàn.

Thói quen thường xuyên được bế dong, đưa võng hoặc bú để ngủ sẽ tạo ra một sự lệ thuộc nguy hiểm, bé không biết cách tự chìm vào giấc ngủ nếu thiếu các tác động đó. Mỗi khi chuyển giao giữa các chu kỳ ngủ, nếu không thấy hơi ấm hoặc sự chuyển động quen thuộc, bé sẽ ngay lập tức tỉnh giấc và quấy khóc để tìm kiếm sự giúp đỡ từ người lớn.

Có thể bạn quan tâm:

10 mẹo dân gian giúp trẻ ngủ sâu giấc và lưu ý quan trọng cho ba mẹ

Trẻ sơ sinh bị giật chân tay khi ngủ có đáng lo không?

Câu hỏi thường gặp

Uống Vitamin D có làm trẻ mất ngủ không?

Không. Việc bổ sung Vitamin D đúng liều lượng theo chỉ định không hề làm trẻ mất ngủ. Ngược lại, tình trạng thiếu hụt dưỡng chất như Vitamin D, kẽm, magie lại chính là một trong những lý do giải thích tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm. Cơ thể thiếu chất sẽ khiến bé mệt mỏi, ngủ gà gật ban ngày nhưng lại trằn trọc, ngủ không sâu giấc vào ban đêm.

Trẻ sơ sinh ngủ li bì khó đánh thức có sao không?

Không. Nếu bé đang ở trong giai đoạn 4 và 5 của chu kỳ giấc ngủ tự nhiên, trẻ sẽ nằm im lìm, không cử động, ngủ ngày càng sâu và rất khó đánh thức. Trạng thái này hoàn toàn bình thường, giúp cơ thể trẻ phục hồi sức khỏe, củng cố trí nhớ và không liên quan đến việc tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm. Tuy nhiên, nếu bé ngủ li bì bỏ bú kèm theo các biểu hiện sốt, khò khè hoặc khó thở, cha mẹ cần đưa bé đi khám bác sĩ ngay.

Bài viết trên đã tổng hợp chi tiết 12 nguyên nhân phổ biến giúp giải đáp thắc mắc tại sao trẻ sơ sinh khó ngủ vào ban đêm cho các bậc phụ huynh. Hy vọng những thông tin hữu ích này sẽ giúp cha mẹ bớt lo lắng, hiểu rõ hơn về đặc điểm sinh lý của con và áp dụng được các biện pháp chăm sóc, xoa dịu phù hợp để bé yêu luôn có những giấc ngủ ngon và phát triển toàn diện.

Nếu bạn cần tư vấn thêm, hãy gọi ngay chúng tôi: 0968 501 561 nhé!